KSN/
7/10 2005-
Mirov
salawext pêdivîyên cismên xwe ji xwarin û vexwarin
tiştên ku pêwîstîya mirov pê heye
pêktîne û mîda mirovan ji xwarin û vexwarinê di weste. Mîda ku
salawext bê rawestandin xebetî, pêwîstîya wê û ruhê mirovan bi
îstirihet û aramîbûnê heye. Bi hatina meha Remezanê, mirov xwe
ji hamû t`em û lezetên xwarinê dûrdixîne û di keve sifêtên
Melayîketan û xwe nêzîkê Xwedê Te`ala dike. Di meha Remezanê
de, exlaq û tebî`etên mirovan gelkî qenc û baş dibe. Mirov
bêhin fireh û sebira mirova hê bêhtir dibe. Mirov li himberî
feqîr û hejaran bi rihim û dilnerm dibe.
Rojî çîye?
Rojî, ji berbanga
sibê ya duemîn heta dema fitarê; yanî tav diçe ava, mirov xwe
paraztina ji xwarin, vewarin û tiştin cinsî re rojî tê gotin.
Bi sal û nîvê piştî koçkirina Muhemed Pêxember silavên Xwedê
lê be, ji Mekê cû Medînê, Roji girtina meha Remezanê ferz bû.
Rojî ayînek ( îbadat ) bedenî Ye.
Rojî yek ji Ruknê
Îslamê ye û Muhemed Pêxember bi tevayî 9 salan rojî girtîye.
Rojîya meha
Remezanê bi vê ayeta pîroz ferz bûye. Xwedê Te`ala di qurana
pîroz de waha dibêje; “ Gelî ew kesên bawerî anîne, çawa
rojî ji yên berîya we re ferz bûbû her wusan ji we re frz
bûye. Tê hêvîkirin ku hûn xwe (ji gunehan) biparêzin“.
Beqere ayet/183
Şertên ferzbûna Rojîyê
1-
Mirov
Musliman be.
2-
Mirov
balix-kamil be
3-
Mirov
bi aqil be.
4-
Şîyana
mirova ya girtinê hebe.
Ferzên Rojîyê
Divê mirov ji
berbanga sibê ya duemîn hetanî tav diçe ava.
1.
Xwe ji
xwarin
2.
Vexwarin
3.
Têklîyên cinsî biparêze.
4.
Û
verişandina xwe ji qestî neyîne
Xwedê Te`ala di
Qur`ana pîroz de waha dibêje; ( Bixwun û vexwun hetanî
berbanga sibê ku bendê sipî ji yê reş dîyar dibe û paşê hetanî
êvarê Rojaya xwe temam bikin) Sûrê Beqere ayet 187
Sunetê Rojîyê
- Zû fitara xwe
veke û paşîvê jî derneg bixuwe. Pêxember silavên Xwedê lê be,
di hedîsek xwe de waha dibêje; “ Umeta min dema fitara xwe zû
vekin û paşîva xwe jî derng bixînin, di qencîyê da ne“
- Di meha
Remezanê de, divê mirov pir bi xêr û ber be û derîyê xwe ji
hejar û belengazan re veke û alîkarîya kesên feqîr bike.
- Dema hinekan ji
mirov re tiştên ne baş got an jî çêr û xiber da, mirov bêje; “
ez bi Rojî me“ û bersîva wan nede. Dema mirova bersîva kesên
nebaş da mirov jî dibe wekî wan û xêra Rojîya mirovan namîne.
Divê mirov ne tenê bi divê xwe bi Rojî be, her wusan divê
mirov biçav, guh dest, ling hemû cismê xwe bi Rojî be. Divê
mirov çavê xwe ji mêzekirina namûsa xelkê, guhêxwe ji
guhdarîkirina xeybetê, divê xwe ji derew û çîvanokan bi
parêze.
- Di dema fitarê
de mirov bêje; “ Ya Rebî, min ji Te re Rojî girt û li ser
rizqê Te fitara xwe vedik im, ez Te ji hemî tiştên kêm û
nuqsan diparêzim û ji Te re spasdar im. Ya Rebî, Tu Rojîya min
qebûl bike û bê guman Tu her tiştan dibihîze û dizane“
Tiştên Rojîyê betal dikin deh in
1-2-
Mirov
ji qestî xwarin bixwe an jî tiştek vexwe.
3- Çi ji pêş û
çi jî ji paş mirovan de tiştek here hundurê mirovan.Wekî
derman û tştên din.
1-
Ji
qestî verişandina xwe bîne.
2-
Ji
qestî têkilîyên cinsî bike.
3-
Bêyê ku
têklîyên cinsî bike, bixwe pişta xwe ( menî ) bîne.
4-
Jin
bikeve `edetan-kirasan (heyd)
5-
Dîtina
xwînê pişi zayînê.
6-
Mirov
dîn( cinû) bibe.
10- Mirov ji din
derkeve û bibe murted
Rojên ku mirov
nikara tê de Rojî bigire; yanî wan rojan rojî girtin heram e
1-
Roja
Cejna Remazanê, herem e ku mirov rojî bigire.
2-
Roja
cejna Qurbanê, herem e ku mirov rojî bigire.
3-
Û sê
roj piştî cejna Qurbanê ku ji wan re tê gotin rojên teşrîq.
Rojên ku Rojî
girtina di wan de ne baş e ( mekruh e)
Ne baş e ku mirov
bike ´edet her rojên Înî û Pênşeman rojî bigire, an jî Mehên
berîya meha Remezanê wekî meha Receb anjî ya Şebanê bi tenê
bigire.
Rewşa kesên ku
uzrê wan hene û nikarin Rojî bigirin
-
Kesên
salmezînin an jî ne salmezinin lê nexwşin û tu hêvîya
saxbûna wan tune û nikarin Rojî jî bigirin, dikarin Rojî
bixun û paş ji ber her rojekî de fidye (kefaret) bidin
feqîrek. Mirov her roj çi dixuwe wî wekî fîdye dide
feqîran. Kefaretê Rojîyê di roja îro de, mirov danekî
mirovek feqîr bi xwarinê têr bike.
-
Jina bi hemle
an jî zarokan dimijîne, dema Rojî li ser nefsa wan xeter
bin, dikarin Rojî bixun û paşê jî rojîya xwe qeza bikin. Her
wusan mirovên rêwî jî di esna rêwîtîyê de dikarin rojî bixun
û dema zivirî mala xwe, bi tenê rojên xawrî qeza dike û
fîdye lê nakeve. Lê dema ew jinên ku ji jîyana zarokên xwe
bi tirsin û rojî girtina wan zirarê bide zarokên wan, wê
demê dikarin rojî bixuwin û paşê him rojîya xwe qeza bikin û
kefaret jî bidin feqîrek.
-
Jinên ku di
keve kirasa an jî piştî razan ( zayîn)ê ku xwîn dibînin,
dikarin rojîya xwe bixun û paşê jî rojên xwe yên xwarî qeza
bikin û fîdye li ser wan tune.