KSN/ 27/8 2005- Pirsgirêkek ji pirsgirêkên nûjen, di dewletên rengedemokrat de, pirsgirêka têkiliya di navbera Siyasetmedar û eskeran de ye.

Gelo serwerên rasteqîn kî ne? Kî di fermana kê de ye?

Kî bi kê ve girêdayî ye û armanc û şopa kê dimeşîne?

Jiber ku hêz, girîngtirîn sedemekek ji sedemên desthilatdariyê de ye, gelekê cara yê ku hêz li hinda wî ye, dixwaze di hemû waran de hêzdar be û rê nede ku ferman lê bê kirin.

Ez dixwazim wêneyê heyî yê  li Başûrê Kurdistanê û perçeyên dinê pêş we bikim. Herwekî ku tê zanîn ta demeke nêzîk li çar parçeyan hêzên kurdî yên heyî di fermana partiyên kurdî yên azadîxwaz de bûn.

Li her sê parçeyan hêj jî wisa ye; lê li Başûrê Kurdistanê rewş guheriye. Vê gavê rewş û karê eskerên kurd guheriye.

Ev guherîna hanê di çend xalan de ye:

1. Ta niha eskerên kurd pêşmerge bûn; lê ji niha û wade, bûne eskerên birêkûpêk ên di xizmeta siyasetmedarên kurd de.

2. Ta niha dixwestin ku saziyên heyî yên sîstemê xera bikin  û hakimiyeta heyî yan li ser bajarên kurdistanê têk bibin. Lê niha bervajiyê wê, dixwazin ku saziyên kurdistanê yên heyî biparêzin û bibin mertalek ji mertalên parastina serweriya siyasetmedar û rêveberiya gelê kurd ya li herêma Başûrê Kurdistanê.

3. Ta niha wan êriş dibirin ser cîh û kesên diyar. Lê ji niha û wade, êdî ew cih û kes guherîn û şûna xwe ji heremeke gelekî fireh re û hêzên ta niha têkilî û dijatiya wan zêde pevre tunebû re hişt.

Dijmin artêşa Baasiyan bû û ew jî digel waregehên xwe diyar bû ku li ku hukum dikin û dikarin çi bikin.

Lê niha bi psîkolojiya parastina tixûbên kurdistanê, xwe mîna şûr û mertalê dewleta kurdî yê li hember sê milyon leşkerên birêkûpêk amade dibînin.

Artêşa Tirkiyê ya ji milyênekê bêtir, ya  Îranê û Sûriye jî her wisa bi sedhezaran leşkerên birêkûpêk û bi derfetên teknîkî yên eskerî amade.

Her wekî ku ev têrê nekin, di nava Iraqê de jî vê gavê hemû partiyên heyî, yê dinê hemûyan ji hêlekê de li dijî xwe dibînin û hemû pevre jî, hêza eskerên kurdistanê ya herî dijber dibînin.

4. Eskerên Kurdistanê ku demekê ji hêla tu dewletên cîhanê ve nedihatin destikkirin û qebûlkirin, vê gavê bûne hêzeke hevkar bo hêza herî xurtir ya dinê de bi saya vê herba paşiyê ku li Iraqê çêbû.

5. Vê gavê sedî sed, hêzên eskerî yên Başûrê Kurdistanê di fermana siyasetmedarên Kurd de ne. Bêgûman sedemên xwe jî hene; jiber ku ta demeke nêzîk yên ku vê gavê Serokatiya hin postên girîng dikin bi xwe jî yek ji wan eskeran bûn û ji bo bidestxistina mafê xwe şer û pevçûn dikirin.

Ji ber vê yekê qet bi serokerkanên leşkera giran nayê ku wê fêrbûna xwe ya berê berdewam bikin û li serokerkanên xwe yên kevin yên ku vê gavê krawat girê dane guhdarî bikin.

Ev têkiliya hanê hêj bi awayekî gelekî xurt dimeşe; jiber ku hêj saziyên heyî û sîstema di pratîkê de ava bûye ji hêla qanûnên bingehîn û yên navnetewî de hêj nehatine qebûlkirin, lê di prosesa qebûlbûyînê de ne.

6.Pêngaveke dinê ku eskerên kurdistanê tê de ne ew jî; hêdî hêdî ji eskerên partiyên xwe ber bi artêşa gel de diçin û dê ji niha û wade herdû beşên eskerî yên ji pêşmergeyên  herdû partiyên sereke pêk dihat di binê desthilatdariyekê de bicivin.

Divê ku ji niha û wade eskerên kurd bi tu awayî xwe mîna hêzên partiyekê  nebînin û xwe ximetkarê gelê xwe bibînin, da ku ew kesên ku ne partîzan in jî wan weke hêza xwe  bibînin û bawer bikin ku ew ji bo parastina berjewendiyên wan bi xwe ne.

Bi taybetî divê ku giregir û serekerkanên eskerî xwe ji axaftinên siyasî dûr bidin û bi karê xwe dakevin.

Ji ber taybetmendiyên xwe arteşa kurdistanê ji hêla hêjmara xwe de nikare gelekî zêde be, lê dikare di hêla perwerdeyê de serkeftî û bi derfetên eskerî yên hemdem hatibe xemilandin û amadekirin.

Dema ku mirov li rewşa artêşê ya îroj dinihêre, rojên avabûna dewleta Tirkiyê tên bîra mirov.  Ji hêlekê de hêzên gel yên ku tecrûbeya wan ya eskerî tune û ji hêlekê de hêzên dewletê yên birêkûpêk ku ji ber artêşa Osmanî mabûn… lê mixabin ew tecrûbeya ku arteşa tirkiyê ji Osmaniyan wergirtin li hinda kurda tuneye.

Lê digel wê jî em nikarin ji bo eskerên artêşa kurdistanê bibêjin ku yekcar bêbingeh bûn.

Ji ber ku wan bi dehên salan li hember rejîma dîktator şer kirin û di wê hengamê de jî rêziknameyên xwe û exlaqekî xwe yî pêşmergetiyê hebûn. Tecrûbeyên artêşa Kurdistanê li ser bingehê şerê gerîla û pêşmergetiyê ye.

Nuqteyên erênî yên vê yekê ew in; ku baş perwerdebûyî ne, rêkûpêkî û fedakariyeke mezin bi wan re heye.

Li hember hêzên bi dehan cara ji wan xurtir di demeke kurt de dikarin mobîlîze bibin û bi awayê şerê gerîla  piştê li dijminê xwe bişkînin.

Nuqteyên neyînî; gelo piştî ku ev pêvajoya damezrîna saziyên civakî û siyasî ji hêla qanûnê ve temam bûn û êdî cîh û karê her kesekî bi destûrê diyar bû, dê rewş û sekna esker çawa be?

Ji bo nimûne ez bibêjim:

Hêzên eskerî yên Kurdistanê ku ji yekbûyîna hêzên YNK û PDKê  pêk tên; heke sibe rojê partiyek ji vana ji hêla dengwergirtinê de qels bikeve û ber bi helînê ve biçe, an jî herdû bi hevûdû re ber bi têkçûnê biçin û ewlehiya xwe li hinda gel wenda bikin û wek alternatîf hinek partiyên kurd yên dinê derkevin holê, dê rewş û sekna artêşê ya ku ji pêşmergeyên herdû partiyên sereke pêk tê çawa be?

Yan jî, em bêjin siyasetmedarên îroj hinek tişt ji bo milletê kurd rewa dîtin û wek qanûn ew danîn; heke sibê nerînên heyî yên li kurdistanê biguherin û ew kesên ku ji hêla gel ve hatine hilbijartin bixwazin li gorî nerînên gel qanûnan yekser biguherînin, dê helwesta eskeran li hember vê yekê çi be?

Bêgûman sedemên ev pirsên ku min derbarê  pêşeroja têkiliyên di navbera esker û siyasetmedarên kurd de kir hene.

Ji bo mînak artêşa Iraqê ji partiya Baas pêvtir ne tiştek bû û karê xwe yî herîn mezin jî parastina serweriya îdeolajiya Baasiyê didît.

Herwisa artêşa Tirkiyê tenê armancekê bo xwe dizane; ew jî parastina ew îdeolojiya ku ji hêla M. Kemal ve hatibû danîn yanî parastina Kemalîzmê…

ji ber ku ev herdû artêşên  min mînak dan bûbûn du hêzên îdeolojîk, xeterek yan jî guherîneke piçûk ya di wan rejîm û îdeolojiyan de li ber çavê wan mîna elametên qiyametê xuya dibe û di heman demê de mîna dawîlêhatina li sedema hebûna xwe dibînin.

Jibîr dikin ku ew hêzên ewlehiya gel in û gel bi parastin û rûmetdayîna li  daxwazên xwe, xwe di ewlehiyê de dîbîne…

Kîjan artêş dibe bila bibe, dema ku kete rewşeke weha kirêt û li hember daxwazên gel bû mîna kelemekî an jî ewrekî reş î li hember tîrijên rojê dibe perde, êdî ew hêz, hêzeke lanetkirî ye.

Dema ku ez van rêzên hanê dinivîsim, ne ku daxwaza min ew e ku dê hêzên Başûrê Kurdistanê têkevin wan rewşên kirêt î lanetkirî, lê dixwazim ku haya mirov ji pêşerojê hebe û baş li xwe miqate be;  ku nekeve rewşên kirêtên dijminê xwe yê ku me demekê şerê wan dikir.

 Ez hêvî dikim ku tu carî artêşa kurdistanê nebe artêşeke îdeolojîk û xwe mîna parêzvanê  wê nebîne; lê tim û tim xwe mîna hêza parastina daxwaz û armancên gelê xwe bibîne. Û heta wek esker ne bi fikra netewperestî lê bi fikra welatperwerî bêne gihandin ku bikaribin bi heman nerînê li hemû gelên li ser axa Kurdistanê dijîn binihêrin û bi sedem rehperestiyê ji pîvanên mirovatiyê û heqiyê dûr nekevin.

Divê em tu carî ji bîr nekin ku dewlet digel hemû saziyên xwe ji bo ku têkevin xizmeta gel têne sazkirin û nabe ku saziyek ji wan ji rê derkeve û li dijî berjewendî û daxwazên gelê xwe şer bike.

Pîvana heqperestî û demokratbûna welatekî gelekê cara ew e ku daxwazên gel çiqasa ji bo zimanê siyasetê têne şîrovekirin?  

Belê para fikrên gel di guherînan de çiqas bêtir be, ew welat ewqasa ji hêla maf û edaletê de serkeftî û pêşketî ye.

Divê pîvana hêzên kurd ,qanûn bin; û hêza qanûna ya herî mezin jî pêgirêdana wan ya bi daxwazên gel re be.

Qanûn û yasayên ku bi daxwazên gel re di nakokiyan de ne benikên bindestiyê yên li ser vîn û îradeya gel in û divên bêne qetandin.

Bi hêviya ku tu hêzeke kurd çi bazikên siyasî û çi jî bazikên eskerî, bi şeraba serxwebûn û azadiyê serxweş nekevin û ji tixûbên heqiyê dûr nekevin.

 Heke ez li vê derê çend xalan derbarê  hêza eskerî ya Bakurdê Kurdistanê de jî nenivîsim dê mijar kêm bimîne. Bêgûman dîsa ezê ji hêla têkiliyên siyasî û eskerî binihêrim.

Digel ku PKK mîna partiyeke eskerî derkete holê û bi milîtanên xwe  yên çekdar li dinê xwe da naskirin; lê piştî xebatên sala gihaşte wê astê ku digel hêzên xwe yên çekdarî saziyên xwe yên civakî û siyasî jî ava bike.

Ew dezgehên hanê hem li welêt û hem jî li derveyê welêt bi xwestek û bernameya PKK hatin avakirin. Ev ji partiya bigre heta komeleyên li bajarên Ewrûpa vebûn wisa ye.

Bêgûman di vê derê de sedema yekemîn a avabûna wan saziyên hanê , ji hêla gel ve bi awayekî girseyî piştgiriya ji bo PKK hatiye dayîn e.

ji ber vê sedema bingehîn jî partiyeke li herêmê kar bike û daxwazên PKK parve neke, hema hema derfet jê re tuneye ku biser keve.

Jiber ku têkiliyeke weha sedî sed bi hevûdû ve girêdayî heye, têkiliya siyasetmedarên Bakurê Kurdistanê û hêza eskerî jî ta niha bi vî rengî hatiye.

Ta niha, ji cirkî PKK hatiye avakirin Partiyên Legal yên li ser navê Kurda li Bakurê Kurdistanê hatine avakirin nikarîbûne xwe ji bandora fermanwergirtina ji PKK dûr bixînin û serbixwe tev bigerin.

Ez dikarim bêjim ceribandineke avakirina bazikên siyasî û sivîl jî heye, lê belê hêj bi awayê ku divê biser neketiye.

Kengî ku hêza leşkerî xwe sipart hêza sivîl ya siyasî û biryar ji wan re hişt dê wê gavê bazikên siyasî û sivîl ku ji demeke dûdirêj ve dixwazin bêne xurtkirin wateya xwe bibînin û bikaribin rola xwe ya siyasî bileyîzin.

Bi hêviya ku em ji hêla têgihaştinê, li dû xelkê nemînin.

27/08/2005

Mucteba Baravî

mkurmanci@hotmail.com