Bi Profesor Dr. Mahîr Kaynak re Hevpeyvîn

KSN/ 7/8 2005- Bûyerinî terorî ku aheng, têkilî, hetta awayê jiyanê, nerîn û çandê serûbin dikin û zorê didin guherîna wan çêdibin.

Li bin her bûyerekê ji vana îmza El- Qaîde heye. El- Qaîde li ser dinê ku bixwaze di cî de dikare lêxê, çalakiyên wê ji her hêlên dinê ve tên dîtin lê li tu devera dinê naye dîtin û girtin. Temamê dewletên dinê bi hemû hêzên xwe, digel ajansên xwe yên sîxuriyê dixwazin vê rêxistinê bigirin lê nikarin. Herwekî ku em bi rêxistineke ku ji hemû dinê xurtir rû bi rû bin. Armanc û daxwazeke berbiçav û xuya ya ji van çalakiyên ku tên kirin jî tuneye.

Baş e ev çi ye? Gelo dikare tiştekî weha hebe? Rêxistineke ku ji dinê xurtir çawa dikare bê ku were dîtîn hebe?

Me ev tiştên ku jihevderxistin û şîrovekirina wan gelekî tevlîhev û wek ku qet mirov nikare fam bike xuya dikin, îhtimalên ku El-Qaîde çi  û kî ye, ji hêla kê ve tê destikkirin, armanca wê  û di nav kîjan nakokiyên siyasî de ciyê xwe werdigire ji endamê Îstixbaratê yê berê Mahîr Kaynak pirsî. Kaynakê ku 20 sala di zanîngehê de wek profesorê aboriyê û  10 salan jî di MÎT ê de kar kiriye, nerîninî ji yên ku tên zanîn cihê û dê bêne nîqaşkirin  got.

p-Dinya dîsa ketiye tirsa El-Qaîde. Ev rêxistin digel ku li her derê dinê hebûna xwe nîşan dide li tu dera dinê nexuya ye û naye dîtin.  Ev rêxistineke teror ya wisa ye ku tarîfa wê mîna ya Xwedê ye. Dema ku mirov ji endamekî îstixbaratê re bahsa rêxistineke ku dikare li her dera dinê be lê li tu dera dinê neye dîtin dê çi were bîra wî?

B- Dê bifikire ku rêxistineke wisa tuneye.

p-Rêxistineke bi navê El-Qaîde tuneye? Hinekî dinê vê terora hanê dikin û em jî li rêxistineke ku tuneye digerin?

B- Rêxistineke bi navê El-Qaîde tuneye. Heke hun bahsa rêxistinekê dikin, divê ku armanceke wê rêxistinê ya siyasî jî hebe. Hêj bersîva pirsa ”gelo armanca rêxistina el-Qaîde çiye?” tuneye. Kesek nizane ku gelo El-Qaîde dixwaze xwe bigihîne armanceke berbiçav ya çawa. Ji xwe re lê binerin armancên siyasî û herêmên cografî yên rêxistinên wek IRA û ETA hene. Wekî dinê jî qadroyek wan û bunya rêxistina wan heye. Di El-Qaîdê de ji vana yek jî tuneye. Ne qedroyek wê heye, ne jî herêmeke wê ya cografî heye. Hemû dinya meydana çalakiyên wan e.

p-Tê gotin ku armanca El-Qaîde ew e ku ew rejîma  demekê li Avganistan hatibû avakirin li hemû alema îslamê ava bike. Li gor te armanceke El-Qaîde ya wisa tuneye?

B- Divê ku armanc û derfetên li ber desta li gorî hev bin. Heke hun rahêjin derzîkekê û bêjin ”ez ê mêrekî bikujim” ev nabe. Bêîmkan e ku El-Qaîde bikaribe bi derfetên di destê xwe de bikaribe rejîmeke ku daxwaza dilê wê ye saz bike. Ne taqeta wê, ne Qadroyên wê ne jî piştgirên wê hene.  Heke hun ya rast bixwazin rêxistineke bi navê El-Qaîde tuneye. El-Qaîde navê kod yê çalakiyên ku ji hêla serwîseke îstixbaratê ve tên kirin e.

Jiber vê yekê jî divê ku em beriya her tiştî vê operasynona hanê deşîfre bikin. Lewra bi saya rêxistina El-Qaîde dixwazin ku armanceke siyasî bicîh bînin.

p-Li gor we bi terora El-Qaîde encameke siyasî ya çawa tê çêkirin?

B-Encama çalakiyên ku El Qaîde dike ew e ku li cîhana rojava dibe sedema dujminantiya Îslamê û navê Îslamê û terorê li ber çavê wan dibe yek.

Divê em bersiva pirsa ku ”gelo çima encameke siyasî ya weha tê daxwazkirin?”  bibînin. Lewra çalakiyên El-Qaîde ahengên ku li cîhanê hene diguherîne. Ne maqûl e mirov bifikire ku dinya ji nuhde ji hêla rêxistineke piçûk ve tê guhertin. Ev operasyoneke mezin e. wisa ku, berî her tiştî,li dinê li gel milletan eniyeke li hemberî îslamê ava dibe

p-Gelo bi avakirina eniyeke weha dixwazin çi bidest bixînin?

B-Binerin vê gavê li dinê derbarê ji nuhde avakirina ahengên dinê du nerîn hene. Yek jê nerîna sermiyanê navnetewî ye, ya dinê jî nêzîkahiya Emerîka Bush û Rusya Pûtîn e. Sermiyanê navnetewî nerîna Huttington ya bi navê ”Pevçûna Şaristaniyan-medeniyetan”  qebûl dike. Dinyê dike du hêla ”şaristaniya rojava û yên li derveyê wê” û dibêjin ”bila ahenga nuh di navbera şaristaniya rojava û yên dinê de ava bibe”. Nerîna dinê jî dixwazin mîna berê ”li hêlekê Emerîka û li hêlekê jî Rûsya hebe”. Şerê vê gavê yê li dinê, derbarê vê ahenga nuh ya ku dê saz bibe de ye.

Vê gavê diyar e  ku Emerîka Bysh û Rûsya Putin li hevûdû kirine. Li hember vana jî sermiyanê navnetewî wek hêzekê li hêleke dinê ye. Vê gavê li dinê ji derveyê vana, hêzeke dinê ya ku armanca wê ya siyasî hebe tuneye.

Awayekî birêvebirinê ya sermiyanê navneteweyî ku ji bo vê dinê dixwaze  jî heye.

p-Çiye ew?

B-Polîtîka  ”Îslama Nerm” ya Sermiyanê navnetetewî heye. Ev polîtîka dixwaze, nakokiyên  Îslamê yên bi kapîtalîzmê re hene ji holê rake û wê bigşîne nav ekonomiya piyasê. Sermiyanê navnetewî dibêje ”Em ê alema Îslamê bigşînin nav sîstema Rojava û bazara wê û dê bi vî rengî pirsgirêk çareser bibe.”

Heçî El-Qaîde ye armanceke ji polîtîkayên Sermiyanê navnetewî cihêtir dide ber xwe û dibêje ”bila Misliman neyar û yên dinê bin”.

Û ji xwe dema ku em bala xwe didinê, di encama çalakiyên El-Qaîde de li dinê eniyeke li hember Îslamê  ya wisa berfireh çêdibe ku êdî bê ku ferqê têxin navbera mislimanên req û yên nerm hemûyan wek terorîst dibînin.

ne karê aqila ye ku hinek misliman rabin û encameke weha biafirînin. Hinekî rojavayî vê yekê dikin. Ji bo ku polîtîkaya ”islama nerm” ya Sermiyanê Navnetewî pûç û bêencam bihêlin û dawî li Îslama siyasî bînin vê yekê dikin.

p-Gelo dê Emerîka ji bo çi  bixwaze ”îslama nerm ya ku pirsgirêkeke wê bi Kapîtalîzmê re tuneye tine bike?

B- Ji ber ku Sermiyanê navnetewî xwe di nav Îslamê de bi cîh kiriye. Sermiyanê navnetewî ne xwediyê niftê ye û saxîtiya şîrketên niftê jî nake lê belê rêveberiya welatên ku niftê derdixînin bi dest dixe. Di dema Yeltsîn de Rûsya jî bidest dixist. Vê gavê di navbera xwediyên pera yên li Siûdî Erebistan û Sermiyanê navnetewî ahengeke xweş heye. Aha dê Emerîka  vê yekê têk bibe. Yan na dê ji bo çi Emerîka bixwaze rejîma Siûdiya ku demekê wê ji bajarên xwe nêzîktir didît bibîne.

Demeke berê navekî nêzîkî rêveberiya Bush giliyê dewlemendekî Ereby ê Siûdî dikir ku perê xwe ji Emerîka kişandiye û rêkiriye Tirkiyê û bi vî awayî aboriya Tirkiyê li ser piya hiştiye.

p-Gelo ciyê Tirkiyê di vê pevçûnê de çiye?

B-Vê gavê Tirkiye girîngtirîn dewletek  ji wan dewletên ku di rêveberiya sermiyanê navnetewî de ye. Navbera Hukumet û Emerîka nebaş e. Serokwezîr Erdogan gazina dike û dibêje ”dîsa pêl bişkokê kirin”. Rêveberiya Bush û Putîn dixwazin nerîna Sermiyanê navnetewî ya ”Îslama nerm” ji holê rakin. Dibêjin ”Îslama nerm tuneye, Îslam hemû yek e, hemû req e. yan hûnê sekuler(dinyewî) bibin yan jî hunê tine bibin.”

Dê vana Îslamê ji awayê wê yê siyasî dûr bixin. Yanî şer ne di navbera mirovekî di şikeftê û dinê de ye. Pevçûn di navbera Sermiyanê navnetewî û rêveberiya Bush de ye. El-Qaîde jî li ser navê eniya Bush û Putin hemû provokasyonan çêdike, modela sermiyanê navnetewî ya Îslama nermik dikuje.

P-Mebesta we ji Sermiyanê Navnetewî çi ye?
B-Sermiyanê navnetewî ne yên ku saziyekê, şîrketekê an jî karxaneyekê birêve dibin, ne jî yên xwediyê pera ne: lê ew grûba ku li pera hukum dikin û bikar tînin. Pereyê ku ev kesên di Fînansê de bikar tînin ne tenê perê wan e. lewra îroj xwediyê pera hinek in û yên ku wan bikar tînin jî hinek in. Yanî yên xwediyê pera hun in, perê xwe dixin bankeyan, ew pereyên hanê ji hêla rêveberiya bankeyê ve tên bikaranîn. Ji ber vê yekê îroj Sermiyanê navnetewî ji serweta xwe bêtir hukum li trilyon dolara dike û qansî dewletên niştimanî xurt e.  û biserde jî ew sermiyan bi cografyayekê ve ne girêdayî ye. Her der herema wî ye. Têkçûna Emerîka jî gelekî wî xemgîn nake.

P-Soroz yek ji vana ye?

B-Soroz, Rochild, Rockefeller nûnerên sermiyanê navnetewî ne. Sermiyanê navnetewî hêzeke ji hêza dewletê xurtir e. vê gavê rêveberiya Emerîka û Rûsyayê, bi têkbirina  hêza Sermiyanê navnetewî ya siyasî ve daketine. El-Qaîde li hember Sermiyanê navnetewî û Îslamê tê bikaranîn. Lê hinek radibin dibêjin “Di şikeftên Afganistan de Usame bin Ladînek heye bi hemû dinê re şer dike.”

P-Heke El-Qaîde, wek ku hun dibêjin navê kod yê operasyonan be, di encamê de dîsa rêxistineke ku operasyonan pêk tîne heye. Hemû îstixbaratên cîhanê digerin lê tu şopa wê nabînin,  çawa dikare rêxistinek ku ji hemû rêxistinên îstixbaratî yên cîhanê xurtir hebe?

B-Operasyonên El-Qaîdeyê CIA birêve dibe û hayê Putîn jî ji vê yekê heye yan jî şirîkê wî ye. Serwîsên istixbaratê yên welatên dinê jî tenê têra xwe bi famkirina mijarê tînin. Ma hêsan e ku mirov li hember Emerîka tiştekî bike. Ji xwe di operasyonên dewletan de rastî tu carî dernakeve holê. Hema hema herkes dizane ku Kennedy ji hêla dewletê ve hatiye kuştin lê delîlên vê yekê tu carî dernakevin. Li vê derê jî ji mirovên ku Îstixbara Emerîka bikar tîne re El-Qaîde gotine.

Li gor karê ku dê bê kirin çar-pênc kesan dibînin û wê çalakiyê bi wan didin kirin. Ew ne rêxistin mêxistin in. Mirovên ku ji hêla El-Qaîde ve têne bikaranîn in. Dewlet vê terora hanê dimeşînin. Wan ber bi xwekuştinê didin, li quleyên xwe yên cêwî dixin. Yên ku siyaseta Emerîka ava dikin biryar ji bo vê yekê dane. Dibe ku Bush bi xwe jî nizanibe.

CIA jî di nav hêzeke gelek mezin de tenê bicîhanîna vî karî dike.

P-CIA, li qûleyên xwe yên cêwî xist û welatiyên xwe kuşt?

 B-Çima CIA 11ê Îlonê pêk neyne? Heke  ji were bêje alternatîfa vê yekê şerek bû; heke me ev yek nekirana dê şer bikira û di vî şerî de milyonek kes dê bimirana…

Di cenga cîhanê ya duyem de jî hesabekî nêzîkî vê yekê, pevçûna bidestxistina derekê hebû û di encamê de 50 milyon mirov mirin. Vê gavê li dinê şerekî ku maliyeta wê  gelekî kêm pêk tê. Ji mer e jî dibêjin li hêlekê El-Qaîde û li hêlekê jî hemû dinya heye. Heke em vê yekê qebûl bkin dê bi gelek tiştên dûrî heş rûbirû bimînin.

P-Çawa?

B-Îroj encaminî wek yê cenga cîhanê tên afirandin. Ne karê aqil e ku em bêjin kulmek milîtan vê yekê dikin. Yanî hêzeke wisa ye ku bi tiştê ku dikin dinya diguhere, lê ji nav vê rêxistinê tu îxanet çênabin. Pere qet tesîrê li wan nakin, qet derbarê wan de tiştek dernakeve. Çima? Jiber ku rêxistineke bi navê El-Qaîde tuneye.

Di operasyonan de li gorî projeyên çar-pênc misliman tên bikaranîn. Ji xwe di destê wan de hêj zilamên ku li Avganistan û Pakistan li hember Sovyetê perwerde kiribûn hene. Mîlîtan ji bo demeke gelek kurt tên bikaranîn û heta yên ku çalakiyê dikin jî dimrin. Ji bo derbarê wan de tiştek dernekeve hertişt tê kirin. Ji bo nimûne carcaran hinek milîtan bi xwe dikarin ku nizanibin ew milîtan in. Hunê wî kesî ji serwîsa istixbaratê angaje bikin û jê re bêjin ”rahêje vî çenteyî bibe. Dûvre bi kumandê ji dûr ve biteqînin. Aha ji we re teqînek xwekuştinî… hunê ji şoforê qemyonekê re bêjin van şîrana bibe û dema di rê re derbas bû jî wê biteqînin.

p-Mîna El-Qaîde serokekî wê yî xeyalî jî heye. Ew jî ne kes wî dibîne û ne jî tê dîtin. Yekî ku wisa lê tê gerîn, bê ku destikekî gelekî xurt li pişta wî hebe çawa dikare demeke ewqas dûdirêj xwe veşêre?

B-Nikare xwe veşêre, derfet ji vê yekê re tuneye. Ji hêla serwîsinî îstixbaratê tê veşartin.
p-Têkiliya di navbera Îslam û terorê de El-Qaîde sax dike. Bi saya El-Qaîde dema ku bahsa Misliman tê kirin, li rojava teror tê bîra mirov. Misliman li her derê bi tengasiyan rûbirû dimînin. Armanca El-Qaîde ya ku Îslam û terorê weha bi hevûdû ve gerê bide çiye?

B-Dema ku Îslam û teror hatin wateyekê, Îslam mecbûr dimîne ku dev ji hêla xwe ya siyasî berde. Armanc jê ew e ku  Îslam û teror bêne yek wateyê û êdî neye hiştin ku Îslam weke fikrekê weke alternatifeke siyasî bimîne. Ji xwe heke hun dixwazin fikreke siyasî têk bibin, berî her tiştî hunê naveroka wê ji fikrê vala bikin û dûvre hunê wê tevgerê bikin tenê yên ku çalakiyan pêk tînin. Li Tirkiyê çep jî weha hatin têkbirin. Naveroka çepan ji hêla fikrê de hat valakirin û çepgir tenê bûn ew kesên ku çalakiyên çekdar pêk tînin.

Tevgera Kurdî jî wisa bû. Wek tevgereke çînî(sinifî) dest pê kir, ketin rewşa terorîstan. Vê gavê rojava ji bo mislimana heman metodê bikar tîne. Dewleta kûr ya Emerîka Islama siyasî bi vî awayî têk dibe.

p-Li gor we çima dixwazin Islama siyasî têk bibin?

B-Îslama siyasî li dinê şûna çepan digirt. Li civatên rojava jî, kesên belengaz û mafê wan binpê bûbûn, îslam ji xwe re weke  dînê rizgariyê didîtin. Vê gavê hem ji hêla fikrê de naveroka îslamê vala dikin û hem jî serdestiya Sermiyanê navnetewî ya li welatê mislimana têk dibin. Ev şerê ha, yê di navbera dewleta niştimanî û sermiyanê navnetewî de ye. Sermiyanê navnetewî li hemberî dewletê bû û dê di ser dewletê re gav bavêtana. Vê gavê diber xwe didin ku hebûna dewleta niştimanî biparêzin. Bi çalakiyên El-Qaîde mekanîzmayên globalîzmê tên têkbirin.

Vê gavê dixwazin Sermiyanê navnetewî ku mêweyê kapîtalîzmê bû dîsa têxin bin kontirola dewletên niştimanî. Ji xwe di dinê de raperîna îslamê jî ne bi saya xwe bû ye. Heke ji projeya kemera kesk ya ji bo dorpêçkirina Sovyetê nebûna, me vê gavê li der û dora xwe ewqas kesên ku nimêj dikirin dê nedîtana. Lê niha êdî jiber ku hêza Sermiyanê navnetewî di nav kemera kesk û islama siyasî de tê dîtin, kemera kesk û Îslama siyasî têk dibin.

p-Yek jî pirsgirêka terora PKKê heye. PKK, êdî metodên xwînî ku ta niha nedikir diceribîne.  Êrişî herêmên rojava dike. Çima wisa dike?

B-Kes nizane PKK kîye, jihev veqetiya. Çalakiyên terorê kîja perçeyê wê dike yan gelo PKK dike, gelek bi gûman e. PKK li hember Îran û Suriye diber xwe dide. Emerîka û Ewrûpa ew kirine terorîst. Bi Berzanî û Talabanî li hev nake. Rêxistineke weha, tu carî dibêje ”ewqasa dijmin hindik in, ez bela xwe di TSK (hêza eskerî ya tirkiyê) bidim, bila qenc min bipelçiqîne.” . hêzeke ku li tinekirina PKKê digere li ser navê PKKê çalakiyan dike. Ji bo nimûne heke ez Berzanî bûma minê ev yek bikirana, ji bobelata PKKê xelas bibim. Di encama van çalakiyên terorî de heke em karibin wan ber bi Iraqê de bajon, ji xwe ji ber ku li wê derê îzole bûne dê birçî û bêpere bimînin û ji ber ku destika wan ya siyasî jî nemaye dê ji mecbûrî têkevin bin fermandariya Berzanî. Rêxistinek ne bi çekan lê bi kirînê dikare bê paqijkirin. Vê gavê jî paqijkirina PKKê tê xwestin û projeya vê gavê dibe sedem ku PKK têkeve bin fermandariya Berzanî. Tiştê ku tê kirin ev e.. dê PKKyî bibin mîna leşkerên bi pere.

 
Hevpeyvîn: Neşe Düzel
Çavkanî: www.radikal.com.tr

Werger: Mucteba Baravî