|
Haza beyanu qissetî Yûsuf we Zuleyxa’(Ev behsa serpêhatiya Yûsuf û Zuleyxayê ye)1 Bismîllahîrrehmanîrrehîm we bîhî neste‘în (Bi navê Yezdanê pakê dilovan î mihrîban û em daxwaziya alîkariyê her jêdikin) Lewra tu ‘ezîm û zulcelal î Bê mewt û menam û bê zewal î
Sed carî bi qasî kaînatê Ta‘et bikin em digel heyatê
Yek zerre ji lutf û rehmeta te Yek qetre ji gulk û re’feta te
Me‘dûmî dikit ewan temamî Xeffar û Xefûr û bêmenam î
Dîsan tu bi fedl û rehmeta xwe Îhsan tu bike bi himmeta xwe
Rehmê tu bike li me feqîran Hifza me bike ji hewl û nîran
Ya Rebb bi cemala zatê sermed Azadî bikey Selamiyê bed
Lutfê tu bikey tu min riha kî Ber xatirê nûra Mustefa kî
Ev name te kir Îlahî kamil Cefa ku te kir ji me jî hasil
Hêvî dikim ey Cenabê Barî Mehfûz bikî min ji eqlê tarî
Mehrûsî bikî tu cumle weqtan Ya Ra’him û ya Re’hîm û Re’hman
Fî wesfî Muhemmed sellellahu ‘eleyhî we sellem (Di pesnê Muhemmed de ye, mihrîvanî û ewleyiya Xwedê lê be)
Ey şemsun mûnîrun ‘alem ’ara Textê felekê ji bo te sehra
Xwurşîd ji bo te goyê meydan Qursa qemerê ji bo te çogan
Sond xwarî bi te Xwudayê Xeffar Muxtar tu kirî Cenabê Settar Xulqê te ‘ezîm û şekl û tenwîr Nîne di şerî‘eta te texyîr
Barî tu kirî xetîm û muxtar Esra rêkirî ji bo te îzhar
Îsmê te ji menbe‘a celalê Navê te ji me‘dena cemalê
Terqîmê kir û bi îsmê Ehmed Lewra tu ‘Ezîm î ya Muhemmed
Serdefterê cumle enbiya î Zî ‘ezz û ‘ela û zî cela î
Bab e ji te ra hedîsê lewlak Rutbe ji te ra ‘urûcê eflak
Ey kanê gulşena şefa‘et Şû‘a qemerê te kir îşaret
Ey şafi‘ê saheya beqayê Ey serwerê ‘ereseya ‘etayê
Ma kane Muhemmed ête rutbe Eflakî ji bû te nîmi ‘utbe
Hindî ku ‘ebîd û enbiya ne Hindî ku feqîr û etqiya ne
Hindî ku şehîd û esfiya ne Hindî ku se‘îd û ewliya ne
Fexrê dikin ew ji şewketa te Hêvî dikin ew ji himmeta te
Barî tu birî semaê e‘la şubhe qe nema ji bo te esla
Mewca melekan ji bo te sef sef Ew hatine pêşiya te ref ref
Ev reng e kirin ziyareta te fiada bûbûyin bi re’feta te
Fî behsî Yûsuf (Di behsa Yûsuf de)
Tel‘et qemer û munîrê mehrû Qametelîf û sîmahî ebrû
Teşbîhê mehê, nezîrê xurşîd Serdarê nicûm û necmê nahîd
Weqtê ji bo rû dibû nihanî Bêhêvî dibû purr [ew] ji canî
’Hîna ku di rutbeya tefalan ‘Umrê wî gihaye seb‘ê salan
Wî dî bi ‘eceb çi xewnekî xûb Rabû meşiya bi alê Ye‘qûb
Wî gote: "Puder bike tu bawer Xewnek me diye ziyade enwer"
Ye‘qûb wehe gote: "Zi cemalî Teqrîrê bike bi vî mealî
Xewna xwe ji bo me ra beyan ke Teqrîrê bike li me ‘eyan ke"
Yûsuf kete me‘reda xîtabê Teqrîrê dikir bi vê cewabê
Wî go: "Me diye di burcê exter Xurşîd û qemer bi yazdeh exter
‘Azim geriyan bi mîsalê bende Bilcumle birin ji bo me secde"
Ye‘qûb wehe go: "Nekî îşa‘et Mekşûfî neke ev e emanet
Ev xewne dilalet e li şahî Hem ‘îlm û kemal û padîşahî
Eknûnî dikim li te wesiyyet Mexfî tu bikî evî bi diqqet
Xewna xwe mebêj ji bo biran e Hîlan dikin ew li te bizane
Necmê ku birin ji bo te secde Îxwani dibin ji bo te bende"
Ye‘qûb hebû duxteri suxensaz Wextê ji puder bihîstî ev raz
Fî ’l-halî gihaye nik biran e Ev xewn kir wê li wan ‘eyan e
Mebhesa murace‘ata ewladê Ye‘qûb bo birina Yûsuf bo seyranê
Paşî bi vî rengî cumle îxwan Ew çûne huzûra pîrê Ken‘an
Daxil geriyane wê melaê Ev reng e kirin ji wî ricaê:
"Em hêvî dikin tu Yûsufê xûb Me’zûnî bikî bi ‘îzz û uslûb
Bêtin bi me ra li koh û deştan Reh şubhetê teyrekî bihuştan
Seyran bikin di rewdeya pak Her xunçe bibin bi wî şerefnak
Meqbûl tu bikî ji me ricaê Em hifzê dikin ji her belaê"
Destûr ewî da ji bo biran e Yûsuf ku birin wekî koran e
Gavek wehe reng li ba xwe danîn Tedbîr dikirin wekî dizanîn
Ev reng e rica kirin ji Yûsuf Xewna xwe bibêj nekî te’essuf
Paşî li biran ewî eyan kir Mestûrî nekir ewî eda kir
Wan go: "Ku çi xewnekî cela ye Mîn be‘do ji bo me purrr bela ye”
Dastana havêtina Yûsuf li bîrê piştî Qutanê û ‘ezabdanê
Yûsuf birine serê çiyayî Guya kete rutbeya belayî
Xemla ku hebû ji wî hilanîn Xurşîdî ji metle‘ê deranîn
Esla nekirin li wî çu hurmet Pêxwasî birin bi kerb û hesret
Teşbîhê cinûn û merdê şeyda Ferdek ji biran nema ku lêda
Şem‘ûn bi vî rengî ew dikêşa Yûsuf ji mehebbeta wî êşa
Hindî ku dikir fîxan û zarî Rehmek venebû ji wan diyarî
Ye‘nî wehe gote wî Yehûza: "Ev reng e çima dibî tu şeyda
Ye‘nî tu meke evê fîxanê Dengê xwe meke di vê mekanê
Alem nebitin bi me ku ahek Zahir nebitin ji me gunahek"
Yûsuf kete Me‘reda cewabê Teqrîrê kir û bi vê xîtabê
Go: "Hindî dikim fîxan û zarî Zulmê dikin hûn li min diyarî
Qelbê me dida ji bo me teskîn Ev reng e digo ji bo me tehsîn:
Ye‘nî te nehin biraderê pak Mehzûn tu nebî bi qelb û xemnak
Lewra ku ji bo me ew beyah in Heryek ji te ra çi xeyr û xwah in
Qelbê me ji bo me bêwefa bû Tiştê ku medî ji wî cefa bû
Îro me nehin qiyametabek Esla me nedî ji we sewabek"
Weqtê ku bihîstî ev Yehûza Şefqet geriya ewî di dil da
Paşê bi terîqa mihrîbanî Bû muşfiqê bi-l-eceb nihanî
Hindî ku dikir digel wî şefqet Hindî ku dikir digel wî me’hbet
Îxwan hisiyan bi vê mewadê Ew hatine me‘reda ‘înadê
Bi ’l-cumle kirin ji wî melamet Ev reng e kirin ji wî şîkayet:
"Rehmê tu çira dikî li Yûsuf? Êdî tu meke li wî te’ssuf!
Em dê bikujin ewî fena kin Canê wî ji qalibî cuda kin"
Paşê wehe gote wan Yehûza: "Dîwane mebin ziyade şeyda!
Şayest me nehin bi kuştina wî Laîq me diye bi girtina wî
Çalek me diye ziyade dûr e Purrr deyq û zulam û ew çi kûr e
Mehbûsî bikin ewî di çalê Hetta bibe laîqê zewalê"
Ev reng e kirin ji bo xwe tedbîr Esla nekirin ewan çu te’xîr
Rabûn ji mehê kiras deranîn ‘Uryanî kirin li wê nikalîn
El-qisse lîqa kirin bi çalê Xurşîd kete me‘reda nihalê
Merbûti kirin gurgî bi cogan Ênane huzûra Pîrê Ken‘an
Yaqûb ku dema li wî nezer kir Got: "Yûsufê min çira te ker kir
Şermek te nekir ji Zu ’l-Celalî Rohniyê te bir ji wî şemalî
Ey gurgê di rengê ‘eqlê tarî xewfek te nekir ji girdikarî
Giryan te kirim di mah û salan Cergê me kirî ziyade talan
Pence biweşî meger tu ey gurg Meqhûrî bibî meger tu ey gurg
Dindan biweşin meger tu ey gurg Çavik birrijî meger tu ey gurg
Kanî te çikir bi Yûsyfê min? Aya te çikir bi nûrişê min?
Teqrîrê bike wekî dizanî Însafê bike wekî nihanî"
Paşê ku ji mu‘cîzatê Ye‘qûb Gurgî wehe kir tekellumek xûb
Fî ’l-hal wehe gote Pîrê Ken‘an: "Min hêvî heye nekî tu efxan
‘Ewdet me bike ji vir [bi] sur‘et ‘Azim li guran bibim bi sedmet
Mewcûdî bikim guran ji bo te Hazir bikim ez hemî ji bo te
Gava ku giha serê çiyayê Kir gazî yû zûrî yû nîdayê
Ey gurgê biwara û seharî Hûn cumle bibin li vir diyarî
Ev reng e hemî li wî cema bûn Fî ’l-cumle bi gaziyê numa bûn
Paşê wehe got ewî bi gurgan Da xewfê mekin ji Pîrê Ken‘an:
“Lewra ku heye ewî melamek Ew dê biketin ji me sualek
Hîva ku hebû di burca Ye‘qûb Eknûn xefiye ji çeşmê Ye‘qûb
Ye‘qûb wehe gote min ‘eyan e Ye‘nî ku we xwar mekin nihan e
Rabe bi me ra biçine Ken‘an Em cumle bikin ji bo te ênan"
El-qisse gehane nîvê Ken‘an Aman dikirin ziyade efxan
Teqrîrê bikin bi macerayê Hifza xwe bikin ji vê belayê
Xelkê ku hebû di nîva Ken‘an Ev reng heyyirîn ji dehşeta can
Bi ’l-cumle revîne xaneyê xwe Mestûrî ewan kirin derê xwe
‘Arif nedibûn bi macerayê Ew mane di heybet û belayê
Ye‘qûb wehe gote xelkê Ken‘an: "Pirr sewade mebin ji xewfa gurgan
Min be‘dî mekin evê melalê Ez dê ji guran bikim sualê"
Paşê ku gehaye nîvê gurgan Teftîşê kir û ji kal û canan
Kanê we çikir bi mahê Ken‘an? Mekşûfî bikin bi ‘eql û îz‘an
Dayi‘ we çira kir o dilara Te‘banî we kir li gurgê sehra
Gur hatine me‘reda girînê Ev reng dikirin ji dil yemînê:
Wellahî qesem ev e mu’heqqeq Yûsuf me nedî nexwarî mutleq
‘Ehda me bibit li ber derê te Em goştî nexwin di kewşenê te
Heta we ku Ken‘anî benam e Goştê wî li gurganî heram e
Farix geriyan ji maceraê Fi ’l-halî gihane Kerbelaê
Der beyanî reftenî Yûsuf ba Malik (Derheqê gihîştina Yûsuf cem Malik)
Rojek bi nîşatî, kamiranî Malik meşiya bi kariwanî
Matem zêde bû ji teşte halê Gava ku gihaye qurbê çalê
‘Ebdek wî hebû bi namê Buşra Purrr pak û letîf û purrr dîlara
Malik wehe gote: "Zî cemalê Avê tu derîn ji nîvê çalê"
Rabû wehe reng bi vê mealê Delwa xwe gihande nîva çalê
Cibrîlê wesil gihaye Yûsuf Gotê: "Tu meke li vira tu weqif
Teşbîhê mirovekî di xewnê Rûnê wehe reng di nîvê delwê"
Kêfa wî vebû bi vê mealê Rabû bi vî rengî ew ji çalê
Rûnişt wehe reng di nîvê delwê Emma sekinî bi ‘izz û ‘ulwê
Buşra bi vî rengî delwê kêşa Emma ku milê wî ji ber diêşa
Delwa xwe deranî purrrr giran e Wî dî ku mehî di nêv nihan e
Şewqa wê didaye asîmanî Herçi bidîya diçû ji canî
Ev mujde ewî gihande Malik Malik ji cihê xwe bûye salik
Malik fekirî ku Yûsufê pak Teşbîhê qemer di burcê eflak
Dunya kiriye ewî munewwer Sehra kiriye ziyade enwer
Qet quwet nekir li ba xwe danî Kovanekê ewî hilanî
Pakî nekir ji xakê xeyrê Rabû meşiya bi alê Misrê
Der beyanî ‘amîlên bira der Yûsuf we teftîşî halê o (Derheqê kirinên biran bi Yûsuf re û sehîtiya rewşa wî)
Îxwan heyyirîn ji vê mealê Emma dikirin nezer li çalê
Ferdek ji biran ku kir tesella Wî dî ku nehin di çalê esla
Hindî ku dikin nîda li mahî Zahir qe nebû seda tu cahî
Fî ’l-hal ku gihaye alê îxwan Teqrîrê kirî ji mahê Ken‘an
Wî go ku: "Me kir qewî tesella Yûsuf me nedî di çalê esla"
Rabûn wehe reng ji wî mekanî Derhalî gihane kariwanî
Teftîşê kirin ji sariyanan: "Ebdek me hebû gelî ciwanan
Fitrakê nedibû li nik qerar e Îro wehe kir ji me fîrar e
Tehqîqê bikin ji me bizanin Ew hatiye ba we em dizanin
Em dê wehe qîrek li we hênin Cerg û cegeran ji we derênin
Em dê wehe reng ewî riha kin Însafê bikin ewî numa kin"
Malik heyyirî ji vê belaê Emma kete mehder û rîcaê paşê ewî go: "Bi ‘urf û ‘adet Bey‘a wî bikin li min ‘înayet"
El-qîsse di me‘reda bihaê Meqbûlî kirin ji wî rîcaê
Bazarî kirin bi neqd û indik Paşî bi vî rengî dane Malik
Wan go: "Tu evî bibe bi sur‘et Hifza wî bike qewî bi diqqet
Lewra ku ziyade bêwefa ye Ger hifzê nekî li te bela ye"
Ev reng ji biran ewî ku zanî Rabû wehe reng ji wî mekanî
Yûsuf kire rakibê sîmendê Şewqa wî gihaye rûyê erdê
Zulfên di ewî ji miskê ezfer Dinya tijîkir ji ‘ud û enber
Ew gulbena gulşena me‘anî Punhan geriya ji kariwanî
Ev reng e dikir rîca û mehder Nageh (di)gihaye qurbê mader
Gavek sekinî [û] du‘a kir Hindî ku tederru‘ û sena kir
Weqtê ke ha du‘a kir îcabet Barî wehe reng digel ‘înayet
Mader kete me‘reda xîtabê Teqrîrê kir û bi vê cewabê
Yûsuf tu nema ke ji bo xwe efxan Barî diketin ji bo te îhsan
Ye‘nî te dikit qewî mukerrem Şahî diketin li te musellem
Yûsuf ku bihîstin ev beşaret Tesîrê kir û di wî îşaret
Yûsuf bi cemalê alem enwer Mexfî ku gehaye qurbê mader
Xelkê wehe kir ji bo wî texmîn Yûsuf reviya ji wê bi te‘yîn
Ev reng e xeber gehaye Malik Texmîn dikir û ewî kezalîk
Malik heyyirî ji vê cewabê Hindî kete derd û înqîlabê
Çendek ji emîn û hemnişînan Te‘yînê kir û wekî hezînan
Hindî dikirin ji bo wî teftîş Hindek dikirî ziyade endîş
Wan dî bi mîsalê mahî ender Der hatiye ew ji şurbê mader
Malik we hebû siyaheqûlek Merkebsîfet e mîsalê xûlek
Bedxwah û xirab û semînîgar Bedfî‘al û rezîl û purr beyankar
Ew jî wehe reng digel emînan Hazir wehe bû wekî hezînan
Purr çêl û çep û ziyade me‘yûb Hîna ku gehaye Yûsufê xûb
Rehmek qe nekir şiqamek lêda Goya ne şiqam sîham bû lêda
Yûsuf ku dikir fîxan û zarî Emma wehe reng bi emrê Barî
Ewrek qewî bû ji qudretullah Baran di rijî ji rehmetullah
Seylan ji çiyan ku îstîla kir Xewna xwe bi vî rengî fena kir
Malik fekirî di vê mealê Aya kiye ba‘isê fî‘alê
Tewbe biketin ji bo îlahî Seylan bibîtin li me ku mahî
Qûlê nekirî ji wî çu înkar Ev reng e kirî ji bo wî îqrar:
"Weqtê ku revî ji ba te Yûsuf Hindî ku kir te qewî te’essuf
Ez çûme gehame wê nîgarê Min dî wehe reng li ser mezarê
Reh şubhetê mehrakêemucella Meqber kiriye bi zêr mutella
Ye‘nî ji makinê hêsirê pak Meqber bû bi wî ziyade temnak
Nisrî wehe reng şiqamek lêda Efxanî dikir ewî huweyda
Paşê wî dikir du‘a ji Barî Seylan weha bû li me diyarî"
Malik weha gote wî siyahî: "Rabe tu here li alê mahî
Dest pûse bike li te emanet Lewra ku heye ewî keramet
Zarî tu bike digel rîcaê Belkî bikitin li me du‘aê
Şayed ku bibit ji bo me rehmet Belkî biçîtin li ser me zulmet"
Bawer wehe kir ewî ji Malik Sur‘et dikir û ziyade çapik
Dest pûse kir û ji wî rîca kir Ne‘tê wî kir û li wî sena kir
Yûsuf ku kir û ji bo du‘aê Tarî hilat û bûye celaê
Malik meşiya ku hate balê Dest pûse kir û ji wê mecalê
Emma bi terîqê ‘uzurxwahî Ev reng e dikir bi wî mebahî
Gotê: "Tu ezîzê me liqayî Min be‘dîhî bo me rehma yî
‘Uzra me bike ji me tu meqbûl Tehsîlê bike ji me tu me’mûl"
Malik bi vî rengî ewî siwar kir Emma ku ji bo wî purr sena kir
Rabû weha rengmusafîrane Wî bir şehrê di kafîrane
Xelkê di wîlayetê temamî ‘Azem geriyan bi xas û ‘amî
Emma ku ji şehneşînê eywan Elwan e geha [bû]Yûsufê can
Wan go: "Kiye xalikê te canan" Yûsuf go: "Xudaê erd, asîmanan
Xulka me kirî ji qetreyek ab Er’hem û Rehîm û Reb ul-erbab
Qeyyûm û Qedîmê Alem ul-xeyb Wehhab û Kerîm û Satîr ul-‘eyb
Hûn jî ji xulûsê sidq û îman Tesdîqê bikin bibin musilman
El-qîsse cemî‘ê cumle kafir Tesdîqê kirin bi qelb û hazir
Hasil geriyan hemî musilman Îqrarê kirin bi Rebbê Subhan
Malik ji wî şehrî çû bi şehrê Çêtir ji wîlayetê di dehrê
Şahê ku hebû di wî welatî Farix geriya ji înnîyatî
Gava kete mefreşa menamê Mesdûdî kir û derê beyamê
Wî dî bi xewnê yekî ji hatif Teşbîhê birûsk û berqê xatif
Ev reng e kir û li wî tesella: "Îman tu werîn bi Rebbê E‘ela
Wê hatiye bo te xweş se‘adet Hem tu yî keramet û şerafet
Ew nûr e ji nesla Îbrahîm e Ew pêxemberekî qewî helîm e
Rabe tu here ewî werîne Îkram tu bike ji bo xwe bîne
Zînhar tu nebî li wî muxayir Emma tu bikî li xwe musafir"
Fî ’l-hal geriya ji xwabê beydar Bû aqil û hoşîmend û hişyar
Rabû fekirî di kohê Saran Ev reng e di çar kenaran
Wî dî ku ‘Ezîm kariwanek Teşrîfê dikit bi xanedanek
Rabû weha reng ji xan û manî Fî ’l-halî gihaye kariwanî
Paşê ewî dî ku mahê Ken‘an Sakin ew bûye di nîvê karwan
Pirsek ewî kir ji sariyanan: "Mesrûr we kiye gelî cuwanan"
Wan go: "ev e ji bo me mesrûr Ê ku şewqê daye felek ev e mesrûr
Emma ku ji Xudaê halê karwan Ferdek ji melaîketê di erdan
Te‘yîn kir û çûye pêşî Yûsuf Ev reng e dikir digel teweqquf
Daîm ku der ji boyê hurmet Hindî ku dikir ji bo wî xidmet
Behsê bikin em [ji] şahê mezbûr Aşiq geriya li mahê mezkûr
Fî ’l-hal ewî tiliya xwe rakir Îna li derê xwe wî peya kir
Hazir kir ewî ji boyê ni‘met Ev reng e kir û ziyade ‘îzzet
Îna ku gihaye pêşî Yûsuf Gotê: "Tu bi xwe meke te’ssuf"
Yûsuf qet nebû li nanî maîl Meylê qet nekir nebûye akil
We go: "weha reng ji nanê kafir Meyla me nehin dikim tenafir
Lewra ku heram e purr xerab e Taqetî nehin bidim cewab e
Hetta hûn hemî nebin musilman Ez nabime akilê çu luqman"
Şahî ku bihîstî ev cewab e Ev reng e kir û ewî xîtabe:
Ye‘nî me heye ziyade latek Bêmîsl e nehin di her welatek
Da biçin demek li alê latê Pirsek em bikin ji wê menatê
Hasil ku gihaye alê latê Yûsuf fekirî li wê sîfatê
Yûsuf ku dikir li wî nîdayek Zahir geriya ji wî sedayek
Emma ku ji mu‘cîzatê Yûsuf Latê qe nekir li wî teweqquf
Lat kete me‘reda peyamî Teqrîrê kir û bi vî kelamî:
"Barî yek e bêşerîk û yekta Ew wahidê bênezîr û hemta
Em kîne ku xelq bi me bipirsin Şermende ne em qewiyê dest in
Herçî ku bibê ku ev xef dîye Ew kafir e muşrik e belî ye
Herçî kiriye felek muzeyyen Ev reng e kir we zemîn mu‘eyyen
Heq ku Xuda ye ewê bîla reyb ‘Ellam û ‘Elîm û ‘Alîm ul-xeyb
Rehman û Rehîm û Layezal e Wehhab û Kerîm û Zu ’l-Celal e"
Şahî ku bihîstin ev me‘anî Îman bi Xudê ewî ku anî
Paşê ku ji nû te‘amekî pak Aha dikir û ewî bi îdrak
Înan wehe pêşî şahê Ken‘an Te‘zîmî kir û ewî bi îz‘an
Şahî ku dixwar gellek ji nanî Nan zêde dibû di nîvê xanî
Emma ku ji wê bi ‘izz û xwûhî Yûsuf meşiya mîsalê mahî
Rabû wehe reng ji terefê seyl Derhalî gihaye nîvê Neyl
Gavek sekinî di nîvê avê Şewqa wî dida mîsalê tavê
Yek pir we ji qudreta îlahî Fî ’l-hal sekinî li ser wî mahî
Emma ku Xudaê ‘izz û şan e Yek mahî ji bo wî kir fîxan e
Mahî sekinî digel xeberda Teqrîrê kir û ewî huweyda
Gotê: "Weledek nehin me esla Hêvî tu bike ji Rebbê E‘la
Îhsan bikitin li me tefalek Êdî nebitin li me melalek
Ew xunceyê rewdeya heqîqet Ew gulşenê gulşena nubuwwet
Rabû wehe reng ewî du‘a kir Xellaqî muradê wî eda kir
Eha di vî halî, di nihanî Cebraîlî ji bon hulle anî
Cebraîl wehe gote Zî Cemalê: "Ey menbe‘ê me‘dena kemalê
Poşîde bike evan lîbasan Herşol bibit ji bo te asan"
Cebraîl wehe kir li wî tesella ‘Ewdek kir û çû meqamê e‘la
Yûsuf xemilî ziyayde çalak J` îstebreq û sundusê şerefnak
Ev reng e kir û ewî xeraman Alem bi vî rengî lê ecêb man
Malik fekirî cilê di nader Yûssuf li xwe kir ji new‘ê faxer
Bû mat û muheyirrê cemalê Pirsek wehe kir ji Zî Cemalê:
"Kê da ji bo te ev cilê pak Alem geriya bi te şerefnak"
Yûsuf wehe go: "Cenabê Barî Ev reng e ji bo me kir diyarî"
Behsê em bikin ji mahê Ken‘an Ser xelqê cumle mîr û sultan
Weqtê ku gihaye şehrê Misrê Bey‘a wî kete meqamê fexrê
Misrî ji cihê xwe bûne salik ‘Azim geriya gihane Malik
Yûsuf kete saheya delalan Ferdek qe nema ji pîr û kalan
Ew bo xwe bikirî cemalê Yûsuf Emma heyirîn ji ‘eşqa Yûsuf
Pîrek wehe reng di wî zemanî Pengek ji dizî hilanî
Ew jî wehe reng ku bûye bayi‘ Ferdek qe nebû ji bûyê mani‘
Wê go: "Me nehin zêr û qumaş Gerçi ku ji bo murebbi‘e haş
Em jî wehe reng di silkê bazar Qani‘ em bibin bibehsê dîdar
Her muşteriyek digel rîcaê Ew hatine me‘reda behaê
Hindî bi qeder seqîliya wî Hindî bi qeder giraniya wî
Mewcûd dikirin ewan cewahir Me‘dûd dikirin ewan gewahir
Ênane ji bo behaê Yûsuf Esla nedikir ewan te‘ssuf
Malik qe nekir qebûlî bazar Mayûs geriya li wî xerîdar
Ew mane di mehdera ricaê Taqet nekirin bidin behaê
Bû xeleqêk di nêv mealê Bû dexdexêk di vê sualê
Qîzek we hebû di wî zemanî Mehbûbî ziman û nuktedanî
Emma ku ziyade xûb e zîba Hindî ku hebû qumaşê dîba
Hindî ku hebû ewê cewahir Hindî ku hebû ewê nedadir
Ew bazîxe bû bi nam û nîşan Hûrîsîfet û mîsalê xilman
Waqif geriya ji halê Yûsuf Êdî qe nekir ewê teweqquf
Meslûlê ji neslê ‘adiyan bû Ew malikê malê cariyan bû
Sed bar tijî ji le‘l û mercan Amade kir û ziyade efxan
Ênan û gihaye mahê Ken‘an Emma ku dikir ziyade efxan
Berqe‘ ji ser serê xwe ku hilanî Bû ‘aşiqê wî bi qelb û canî
Goya geriya cinûn û şeyday Gavek sekinî dilî xeberday
Hindî kete me‘reda senaê Paşê wehe kir ji wî rîcaê:
"Min hêvî heye li min ‘eyan ke Mestûrî nekî li min beyan ke
Kê daye ji bo te çeşmê şeyla Kê daye ji bo te husnî e‘la"
Yûsuf ku bihîstin ev deqaîq Ew kete me‘reda heqaîq
Ew di gulbenê rewdeya cînanê Ev reng e digote nuktedanê:
"Ev husnî pend e, ‘Alem ul-xeyb Îhsan wehe kir li min bîla reyb
Hindî ku mu’ennes û muzekker Hindî ku ji sûretê mukerrer
Mewcûdî kir û bi qudreta xwe Amade kir û bi re’feta xwe
Ew Wahidê wutr e bêzewal e Qeyyûm û qedîm û layezal e
Îman tu werîn bi Rebbê ‘Alî Lewra tu ziyade zî cemal î"
Qîzê ku bihîstin ev şemaîl Emma geriya ziyade maîl
Fî ’l-hal tiliya xwe wê hilanî Eşhed bi Xudê ewê ku anî
Malê xwe ewê hemî feda kir Paşî ku ewê meqamî çêkir
Rûnişt wehe reng zewî meqamê Farix geriya ji xas û ‘amê
Hifza xwe kirî ji her menahî Ta‘et wehe kir ji bo Îlahî
Mecazî nebû li wê cenan da Hasil geriya murad di can da
Dastana wesfê Zuleyxayê û caniya wê û dîtina wê bo Yûsuf di xewnê da
Şahek wî hebû bi namê Temûs Zî ‘izz û ‘ela û purr bi (nam-i) namûs
Ev reng e bi meclisê cefaê Emma ku dî re’feta hemaê
Hindî ku hebû ewî li walî Sahib kerem û ziyade ‘alî
Qîzek wî hebû ziyade zîba Navê [wê] bi xwe bû Zuleyxa
Mehbûb bû di nêv zemanê dehrê Belkî bi mîsalê Cennet hûrî
Rojî qe nebû li zîbaya wê Meh jî nedibû li xûbaya wê
Şems û qemer û mûnîrealem Xakîneseb û ji nesla Adem
Qeddê wê ji resmê aferîd e Husna wê ji cinn e surkeşîd e
Tedrîs kiribû felek cemaleş Telqîn kiribû felek kemaleş
Zulfê dîdem û hoşîmendan Şayiste dibûn bi qeyd û bendan
Cem‘a felekan ji boyê tehsîn Burca qemerê ji boyê tezyîn
Çeşmê ku mîsalê afîtab e Qewsê di qezeh li ser meab e
Ya li binê ku ce‘dê sunbul Buser ku xermanê digul
Nergis kiribûn ji surmeê naz Mijgan kiribûne tîreendaz
Xeddê ku mîsalê rûwê sorgul Ferhadî dikir ji rûwê bulbil
Xunce we hebû di zernîgaran Sîne sedef û memik hinaran
Ser ta bi qedem mîsalê momek Rewneq vedida ji berqê sed yek
Tezyîn xwe dikir bi cumle dîba Wergirtî herroj cilê di zîba
Te‘lîqê dikir bi koşê qertem Te di go ku kewakib in musettem
Husna wê ji alema beşer dûr Derdan ji bo xwe kiriye mestûr
Kêwe ji xwe ra kirine zencîr Pabende dikir ji bo xwe êsîr
Sunbul kiribû bi zêr mucella Berdane li ser gulî mucella
Gava ku diçû di nîvê şehrê Te digo kelekek di nîvê dehrê
Reftad-i-kebek mîsalê xurşîd ‘Eynê di wê ku ji camê Cemşîd
Le‘lê ku mîsalê qendeşeker Dinya kiribû ewan seranser
Te digo ku ‘erûsê dehrê rewşen Xebxeb ku dibûne baxê gulşen
Kewkeb kiribû ji [bo] xwe qendîl Tawus kiribû ji bo xwe tebdîl
Gava ku [ji] meskenê diçû der Dinya kiribû ji miskê enber
Herdem ku didîtin ew Zuleyxa Zinde dikir we Mirî muheyya
Wellahî nehin j’ te ra fîrarek Belkî bi îradeta mubarek
Dewra felekê weha ye beydad Tesnî‘ê dike ji bo xwe îcad
Zulma felekê bi da‘ û derd e Kes nîne ku melhemê bi ser de
Ew şems ji metle‘a kemalê Dûr bû xemanê eşqê halê
Tesrîfê bikin bi remzê îma Îxtiyarî bikin ji bo Zuleyxa
Refta ku gihîştibû kemalê Te digo [gu]lek e di nîvê salê
Her dij dibû kenişt û davan Te digo gulek e di nîvê baxan
Hêşîn bûye ew di baxê rexwan Av xwariye wê ji bîrê kêwan
Hingî ku bibêjin ew nazenîn bû Dewra felekê ji wê bi kîn bû
Şêrînşeker û bi naz û perwer Ser ta bi qedem ji miskê enber
Çeşmê wê mîsalê nûra xidir Qewsê di qezeh ku (li) beranber
Xeddê ku mîsalê Qursê xurşîd Xalê ku li ser ji Camê Cemşîd
Femmê we ku xunceya gulan bû Derman û dewaê dilkulan bû
Sinnê wê mîsalê durrê zumrût Mestûr kiribûn bi le‘lê yaqût
Gerden te digo ji pişt û mahî Bi-l-cumle ji qudreta îlahî
Axir felek e bi kîn û kerb e Alem ku hemî ji wê bi derd e
Jê ra felekê nehin wefa ye Bi-l-cumle dirên ji wê cefa ye
Fexrê tu meke felek ku yar e Mehzûn tu mebe ku bêqerar e
Xafil wehe reng ji xercê exder Çeşmê wê dibû ziyade enwer
Xewdîtina wê
Êvarekê ew kete menamê Farix geriya ji xas û ‘amê
Li şevê ku ye çi subhê zindikanî Teşbîhê biruskê asîmanî
Zuleyxa an yelîha şeker yab Rabû deh ser bi serê şekerxwab
Newmê ku ji nû ve îstîla kir Xwabê ku ji nû ve îmtîhaf kir
Çeşmî di xewê, bi qelbî hişyar Nageh ewê [dî] ji pêş ve dildar
Razaye di nêv qumaşê dîba Ser daniye ser bîsatê kemxa
Nageh ewê dî di burcê keywan Teyîsî ji pêş ve mahê Ken‘an
Weqta weku dîtî Yûsufê xûbpak Berdaye ji destê xwe ‘eql û îdrak
Ser da bi qedem ji alemê nûr Xaret dikirî ji cennetê ’hûr
Qedda ku mîsalê taze şimşad Bejna ku mîsalê merwe az |
