Kerkûk kengî bû  ya me ku em niha ji bo ku ji destê me neçe şer bikin?

6/2 2005- Kerkûk di Lozanê de bi awayekî fermî çûbû. 3.5 milyon Turkmen dema ku ji hêla Seddam ve hatin belawelakirin jî bi awayekî fiilî çû. Me di şerê Kendavê de dikarîbû bişûndevegera wan bixwastana. Emerîka jî dikarîbû ev yeka hanê bikirana. Lê me nexwest.  Rehmetiyê Ozal ketibû xiyalên yekê deynê sisêya bidestbixîne. Yanî vê gavê em cezayê polîtikayên xwe yên rojane dixwazin. Di dema Partiya Demokrat de Pakta Bexdayê hebû. Li Turkiyê serhildana 27ê gulanê çêbû. Li Iraqê Ebdulkerim Qasim ket. Seddam desthilatdarî xist destê xwe. Iraq bû dujminê me. Piştî şerê kendavê otorîteya xwe wenda kir. Eskerên tirk 10-15 kîlometra ketin hundir û di wê derê de bicîh bûn. Heke Kerkûk têkeve binê kontrola Kurda ev yeka bi tena serê xwe nabe sedema şer. Heke em tiştekî wisa bikin, dê mecbûr bimînin ku bi hukumeta Iraqê ya kukla û YDE re şer bikin.

Di yekkirina Turkmenan de em biser neketin. Wek Çar partiyên cihê cihê ketin hilbijartinan. Tiştê ku dê bibûna ev bû. Ya rast me sinyalên ku vî tiştî gelekî nakin karê xwe jî dabû. Ji bo nimûne, Serokê Genelqurmayê yê  duyem digot: Mustefa Kemal Ataturk gotiye ''em bi hêsanî dikarin Mûsilê bistînin, lê belê em nizanin bê dê encam çibe. Ev gotina hanê ma naye vê maneyê ''Hun guhê xwe nedin xetên sor. Merc guherîne.  Em dê ji bo ku teror nikaribe têkeve welatê me herwekî hercar em amade bûne dê ji niha û vir de jî amade bin.''(a rast jî ev e) ev yeka hanê li gor gotina ''Di welêt de aştî û di cîhanê de aştî'' û bi biryarbûna''Çavê me ne li bihustek axa tu kesiye û em xîçikekî xwe jî nadin tu kesî.''ye.

Li gor me, gotina birêz Serokwezîr, ku ji hêla grubaAK-Partî ve jê re li çepika hatin dayîn, ji perşerefeveke siyasî pêvtir ne tu tiştek e. Ma ji gotina birêz Ebdullah Gul ya ku gelekî bi diplomatî û zîrekî hat gotin ku ''Em dê li encaman binihêrin. Em dê li gor wê yekê tiştê ku pêwîst e bikin.'' Jî nayin vê wateyê. Talabanî ji nihade ; ''Kerkûk; dê bibe bajarekî ku Kurd û Tirk lê bi biratî dijîn.'' Dibêje. Hun dikarin çi ji bo vê helwesta hanê bibêjin? Ma hun dikarin bêjin ''Na îlahim hun ji bo me xeter in'',?

Ma dê ji me re nebêjin:

Ma hun ne dewletin, heta niha we xwe çawa parastiye ji niha û vir de jî xwe wisa biparêzin?

Gelek xelet e ku em bitirsin ku du eşîretk, birayên me (!)yên kurd ên li rojhilata başûr (çima qey hun tirk jibîr dikin ku herema ku we navê rojhilat jî lêkiriye kurd in?) ji me veqetînin. Berî her tiştî gelê Kurdê dîndar, Li pê Marksîst-Lenînîstan naçe (wele Birêz Huseyin ez nizanim ku tu nimêj dikî yan nakî lê belê ez qenc dizanim ku birêz Mesûd berzanî di hemû axaftinên xwe di bi Bismillah dest pê dike û pênc weqt nimêja xwe dike, ma ew ne misliman in, marksîst in û dewlet û eskerên ordiya te ku nahêlin jinê we laçika xwe bide serê xwe misliman in? An Ataturkê we yê çi li ser navê îslamê hebû hemû kir bin lingê xwe? Ne hewceyî dirêjkirina gotinê ye, lê tu bi xwe jî dizanî ku azadiya mislimana li herema Kurdistanê dehqatî ya ku di dewleta kemalîst de heye.)

Heke îroj referandûmek çêbibe, dê 99 % ji birayên me yên Kurd digel ew neheqî û destzoriya ku dîtine, dê bibêjin ku em ji dewleta Tirk venaqetin. (Wele ez nikarim bêjim dê  99% azadî û serxwebûnê bixwazin lê bi hêsanî dikarim bêjim  ku dê 50-60 % serxwebûnê bixwazin.)

Kurd ne ji bo ku Kurd in, lê ji bo ku dîndarên gelek hişk in destzorî û tahde li wan têkirin. ( Wele ev jî nîvî rast e, nîvî derew e, ji ber ku erê yek sedema pelçiqandina wan jiber ku misliman in, eskeriya we ya bêîman heta ku ji destê wan tê wan dikujin û neheqiyan li wan dikin lê a dinê jî tenê ji ber ku Kurd in têne kuştin, gundên têne valakirin û ....)

Gotinên weke ''Otonomîyê'' gotinên vikî vala ne. Ew wekîlên ji rojhilata başûr têne hilbijartin, wezîr û heta yên ku dibin serokwezîr hema hema hemû ne Kurd in? (Belê rast e kurd in, lê kurdên ji hêla resmiyetê de neteweyê xwe înkarkirî ne.) Ma piştgirên wan jî, eşîretên wan jî tunene?  Tiştê ku ji bi rêkên demokratîk bi dest dixînin ma nagrin? (li vê derê Husên begê min û we dîsa xwe li xamiyê datîne û ji bîra xwe dibe ku di demên hilbijartinan de serekeskerên wan gund bi gund digerin û şîreta dikin ku ''nebî nebî hun dengê xwe nedin partiya kurda(!) heke hun bidinê dê gundê we bêne şewitandin û êdî tahma we ji destê me namîne".

Heke Hekkarî paş de maye, gelo Çankiri gelekî pêşde ye? Ji vê hêlê de newekheviyek heye? ( tu bi xwe jî dizanî ku heye loma te navê Hekarî bilêv kiriye)

Kurd digel Tirkan sazkerên vê dewletê yên bingehîn in. (Heke bi rastî baweriya we ev e, çima hun vê yekê di yasaya bingehîn de bicîh nakin û nîmetên ku Tirk wek milletekî jê fêdê dibînin fêdedar nabin?)

Li vê dera hanê digel ku dewletê bi rijandina çiqas xwîna hatiye avakirin heye, ma çi karê wan di lipêçûna du eşîretka heye?

Ma Yasaya Bingehîn, di navbera hemwelatiyan de cudatiyekê dike? (Na Husên begê min nake, tenê ji Tirka re dibêje hun henin û ji Kurda re dibêje hun tunene.)

Birayên me yên Kurd, her tiştê ku dixwazin bi saya wekîlên xwe ma nikarin bibêjin? (Çend nîvwekîlên me du sê gotinê me di meclîsa we de gotin heta do pêr jî di hepsê de bûn, wekî dinê qey yên hun nikarin Hesen degerê ku digot ''ezê ji were deryayê bînim Amedê'' jî di zindana xin. Yan jî yên ku tayîna karmendekî an xedemeyekî bixwazin, sucdar bikin)

Ma ew xizmeta ku para wan dikeve ji dewletê wernagirin? (Belê wele hema hema li ber serê her gundekî qereqolek hatiye çêkirin û lêdan û tade têra wan heye  û tew ji yê tirka bêtir jî.) Ma di hilbjirtinên herêmî de ji nav xwe naneqînin?

Ma bi zimanê xwe naaxifin û li gor î orf û adetên xwe najîn? (Na wele bi saya serê asîmilasyona we ya bi dehsalan û partiyên me yên bê besîret ji demakê û virde di bajaran de bi zimanê we yê bişaftinê diaxifin û mixabin çanda we  ya kirêt ku di estlê xwe de ne ya we jî ye ber bi me de tê.)

Ma otonomiya ji vê yekê çêtir heye? (erê wele otonomiya ku her tişt di destê gelê min de ye bi navê gelê min têkirin, perwerde bi zimanê min e, esker û polîs ji neteweyê min e, dayîn û sitendinên fermî bi zimanê min e. Û li ser banên min bi azadî kilbûna rengên min in.

Tu tirsa me ji Federasyonê tuneye, lê tu pêwîstî bi wê jî tuneye (... di diya derewçiya ... ku tirsa te ji Federasyonê tuneye?) Ma dewlet bi tirs û gûmanan tê birêvebirin? Em digel Suriye û Îranê bi kîjan pîvanan cîraniyê dikin, ji niha û wade, divê em digel Iraqê jî bi heman pîvana tevbigerin. Di encamê de bêgûman dê heddê ew kesên ku xwe nizanin bête nîşandan. Gel ji ew axaftinên hamasî re li çepikan didin, lê bêyî ku şert û mercên wê hebin, dua ji ew kesên ku milletekî belaseve dixin şer re jî nayên kirin. Em heşê xwe bidin serê xwe. Divê em xwînsariya xwe qet jidest nedin. Xwedê alîkarê me be. (Xwedê insaallah pozê we têxe pîsiyekê ku heft bavê we jî were nikaribe jê derxîne. Xwedê li gor dilê we yê pirçgirtî û reş bide we.

Hüseyin Üzmez

Tehlîl:Mucteba Baravî
huzmez@vakit.com.tr