بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِِ

الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَيُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ

 10/4 2005- Bawerî anîna bi " Xeybê" ji Îmanê ye. Bawermendê dînê Îslamê divê bawerî bi xeybê bîne, eger ew kesên bi xeybê bawer nekin, ne mumunên kamil e. Xwedê Te`ala ,di sûrê beqere de waha dibêje;

..ewên bawerî bi xeybê tînin û Nimêj xwe rast û durist dikin û ji wî rizqê ku me daye wan didin..(Beqere ayet: 3)

الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَيُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ {3}

  ”Xeyb” yanî tiştên ”nexwîyayî, veşartî” Xeyb, ew tişta ku ji hêz û taqeta mirovan der e û mirov nikare bi kar, xebat û lêkolînên zanistî xwe nagîhîne dumayîka wî. Ilmê Xeybê tenê Xwedê Te`ala û ew Pêxemberên ku Xwedê Te`ala bixwaze  xeybê pê bidezanîn; dizane. Xwedê Te`ala derbarê vê yekê de di Qur`ana Pîroz di gelekî ayetan de, ji me ra ragîhandîye ku ji bilê Wî û ew Pêxemaberê ke ew bixwaze, tu  kesekî din ilmê Xeybê nizane.

 Ayetên derbarê ji bilî Xawda yê Te`ala tu kesekî din ilmê xeybê nizane

وَلِلّهِ غَيْبُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَإِلَيْهِ يُرْجَعُ الأَمْرُ كُلُّهُ

فَاعْبُدْهُ وَتَوَكَّلْ عَلَيْهِ وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ {123}

Û ilmê xeybê yê erd û asîman bi tenê ê Xweda ye û her tişt dizivire ba Wî. Îdî hûn ji Xweda re perstî-îbadet bikin û xwe bispêrin Wî û  Xweda yê te ji kiryarên we  bêhay-xafil nîne. Sûrê hud ayet/ 123

وَعِندَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لاَ يَعْلَمُهَا إِلاَّ هُوَ وَيَعْلَمُ مَا فِي

الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَا تَسْقُطُ مِن وَرَقَةٍ إِلاَّ يَعْلَمُهَا وَلاَ حَبَّةٍ

فِي ظُلُمَاتِ الأَرْضِ وَلاَ رَطْبٍ وَلاَ يَابِسٍ إِلاَّ فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ {59}

Miftên-kilît- xeybê li ba Wî ye û ji bilî Wî tu kesek wî (yanî xeybê) nizane. Û her tişta ku di ber û deryayê de hene dizane. Bê zanîna Wî, pelek-belg jî nakave xwarê;  Ew hebeka bi tenê di nava tarîtîya binê erdê de  jî dizane. Û çi ter û çi jî hişk henin, hemi di kitêbeka vekrîda ye. Surê Enam ayet /59

عَالِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَداً {26}

(Xwedê Taàla) Zanayê tiştên veşartîye (Xweda bi tenê bi xeybê zane) Veşartîyên xwe (derê zanîna xizna xwe ya veşartî) ji kesî ra venake. Sûrê Cin ayet/26

Xwedê Te`ala ji kîja Pêxembarî re bixwaze, xeybê pê dide zanîn

مَّا كَانَ اللّهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى مَاأَنتُمْ عَلَيْهِ حَتَّىَ يَمِيزَ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَمَا كَانَ اللّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ وَلَكِنَّ اللّهَ يَجْتَبِي مِن رُّسُلِهِ مَن يَشَاءُ فَآمِنُواْ بِاللّهِ

وَرُسُلِهِ وَإِن تُؤْمِنُواْ وَتَتَّقُواْ فَلَكُمْ أَجْرٌ عَظِيمٌ {179}

Xwdê (Te`ala) bawermendan li ser wê rê ya ku hûn li serin nahêle ku hetanî gemarîyê ji Paqijîyê veqetîne.  Xedê (Te`ala) we ji veş‏‏artî-xeyb- yê xwe agahdar jî nake. Lê Xwedê (Teala) ji Pêxemberê xwe kîjanî bixwaze hildibijêre. Îdî kî ji we dixwaze bawerî bi Xwedê û Pêxembarê Wî bîne,. Eger, bawerbikin û ji guna jî dûrkevin, ji we re mikafat-xelat- tek mezin heye. Sûrê Ali Îmran/ ayet 179

Bi vê ayeta pîroz Xwedê Te`ala ji me re radigîhîn ku, Wî hin Pêxember ji  xeyba xwe agahdar kirîye û bi wan xeyb daye zanîn. Lê di vira da ev pirs tê bîra mirovan,  gelo Xwedê Te`ala ilmê xeybê bê sînor daye Pêxemberan û Pêxember her tiştên ku derbasbûye û bûyerên ku wê ji vir şûnda bi qewume jî dizane, an jî  tenê ew xeyba ku Xwedê Te`ala xwestîye bi Pêxemberên xwe bidin zanin tenê dizanin..?  Em ê bersîva vê pirsê ji Qurana pîroz fêr bibin.

Qisesên Enbîya, yanî agahdarîyên derbarî Pêxemberên ku berîya Muhemed Pêxembae (s.x.l)  hatine, yek ji wê xeyba ku Xwedê Te`ala bi Muhemed Pêxember daya zanîn û her wusan Xwedê  Te`ala ev xeyba ku bi Muhemed pêxember daya zanîn, bi hin Pêxemberên din jî daye zanin.  Xwedê Te`ala di Qurana pîrozde bi gelek ayetan behsa vê yekê kirîye. Dema Xwedê Te`ala ji Muhemed Pêxembe re behsa Mus, Îsa, Îbrahîm û Yûsif  Pêxember ( s a w) dike, Xwedê  Te`ala Muhemed Pêxember ji xeyba xwe agahdar dikde û jê re xeybê dibêje. Aha ew xeyba ku Xwedê Te`ala bi pêxemberan daye zanîn ev xeyb e, ne ew xeyba  ku Pêxember her tiştî dizane! Îsbata vê nivîsa min jî ev ayetin li jêrin.

ذَلِكَ مِنْ أَنبَاء الْغَيْبِ نُوحِيهِ

إِلَيكَ وَمَا كُنتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُون أَقْلاَمَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ

مَرْيَمَ وَمَا كُنتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ {44}

Vana agahdarîyên xeybîne ku em ji te re wehîdikin( bi rêya wehyê dişînin). Dema wana bi qelemên xwe  qur`e di avêtin  ka kîjan ji wana wê berpirsîyarîya Merymê bigirtana ser xwe tu li ba wan nebû. Û dema wan devjenî-nîqaş- jî dikirin tu li ba wan nebû. Alî-Îmran/ ayet/ 44

تِلْكَ مِنْ أَنبَاء الْغَيْبِ نُوحِيهَا إِلَيْكَ مَا كُنتَ تَعْلَمُهَا أَنتَ وَلاَ قَوْمُكَ مِن قَبْلِ هَـذَا فَاصْبِرْ إِنَّ الْعَاقِبَةَ لِلْمُتَّقِينَ {49}

Van tiştana agahdarîyên xeybêne ku em ji te re wehîdikin, ne te û nej î qewmê te nikarîbûn  van tiştana ji berê de bizanîbûna. Îdî tu sebir bike, ji ber ku dûmayîk ya Muteqîna ne.( ya wan kesên ku xwe ji gunehan di parêzin) Sûrê Hûd ayet49

Çew hûn jî dibînin, Xwedê Teala çawa Pêxemberên xwe ji veşirtî  ( xeyb) yî xwe agahdarkrî. Tu delîlek tune ku Pêxember ji bilî wê xeyba ku Xwedê Teala  bi wan dane zanîn,  zêdtir bizanibe.

Muhemed Pêxember (sxl) xeyba mutleq nizanîbû.!

قُل لاَّ أَمْلِكُ لِنَفْسِي نَفْعاً وَلاَ ضَرّاً إِلاَّ مَا شَاء اللّهُ وَلَوْ كُنتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ لاَسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِ وَمَا مَسَّنِيَ السُّوءُ إِنْ أَنَاْ إِلاَّ نَذِيرٌ وَبَشِيرٌ لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ {188}

( Muhemed) Bêje; ” ji bilî tişta ku Xweda dixwaze; ne kar û ne ji zirarek nikarim bikim bin milkîyeta xwe. Eger min bi tiştên nexwîyayî ( xeyb) bizanîba, min ê pir qencî bikira! Û tu tiştên nebaş negîhîşta min.  Bi tenê ez, ji bona civaka bawermend,hişdar ( bi ezab)û mizgîndar im. ( bi xealtê)   Sure Eraf ayet  188

وَلاَ أَقُولُ لَكُمْ عِندِي خَزَآئِنُ اللّهِ وَلاَ

أَعْلَمُ الْغَيْبَ وَلاَ أَقُولُ إِنِّي مَلَكٌ وَلاَ أَقُولُ لِلَّذِينَ تَزْدَرِي

أَعْيُنُكُمْ لَن يُؤْتِيَهُمُ اللّهُ خَيْراً اللّهُ أَعْلَمُ بِمَا فِي أَنفُسِهِمْ إِنِّي إِذاً

لَّمِنَ الظَّالِمِينَ {31}

Ez ji we re nabêjim ku defînên Xweda li ba min e û  tiştên nexwîyayî ( xeyb) jî nizanim û ez nabêjim ez melayîket im,  ez ji bona wan kesên ku çavê we wan piçûk dibîne, nabêjim; Xweda tu carî  bi wan re qencîyê nake. Xweda  qenctir bi ew tişta ku di dilê wan de heye, dizane. Bi rastî dema ez (vacîyê tiştên derbasbuyî bêjim;) wê gavê ez dibim ji wan kesên zalim. Sûrê Hûd Ayet 31

Ev herdû Ayetên pîroz, qenc dide dîyarkirin ku, Xwedê Teala ji Muhemed Pêxember (sxl) re dibêje; ji Umeta xwe re bêje!  ku ez  tiştên nexwîyayî  (xeyb)ê, bi serê xwe nizanim. Yanî Pêxember ji bilî xeyba ku Xwedê Te`ala bi wan daye zanîn,  xeyba mutleq- bê dem û bê sînor nizane.

Bi van herdû ayetên pîroz û gelek Ayetên din jî henin, didin îsbatkirin ku ew Hedîsên li ser navê Pêxember hatine çêkirin ku Pêxember xeyb zanîbûye, nerastin. Bi ya min ew Hedîsên ji xeybê behsdikin, ne hedîsên pêxember in, belkî hinkan li ser navê Pêxember çêkirine. Lewra nabe ku Hedîsên Pêxember vacîyî Quranê be, Quran tişteke bêje; û Hedîs tişteka din bêje.

Dilbirîn: Hezar_Gol@hotmail.com