--------------------------------------------------------------

Demek bi Seydayê Şehid Izzedin Yildirim reReftar û hizr û nerînên wî

 Ibrahim Melazade

Malazada86@hotmail.com

Holanda, 21/2 2005- Cara yekem bû min ew dît. Ew dîtin ne dîtinek normal bu. Ew yek jî wan dîtinan bû ku havbendiyek dirust kir di navbera du parçeyên dabeşkirî yên Kurdistanê, ew hevdîtin dibite binaxeke mezin bo peywendiyeke ebedî.

Ew ne mirovekî asayî mîna hemû mrovan bû, hêminî û ronahiya nav dilê wî zêdetir li pirsekê, zêdetir li peyamek jî hilgirtibû. Ruhê wî, ronahiya nav dilê wî jî digot çarenûsa me di yekbûna me de ye, yekbûna me jî di rîsala nûr de ye, risala nûr ji peyameka ebedî ya herdû berdên kurdistanê ye bo hemû mirovên devera me, mirovên wê deverê jî bi azadiyêre ne.

Hizra wî ew bû ku azadî dawiya mebesta Kurdistaniya ye. Azadî hem mebest e û hem jî amraz, em bi azadiyê re ne, ta azadî mîna baranekê li serê çiyayê Cûdî sinahiyê digehînîte hemû dest û pêdestên welatê rojê, heke azadî barî wî wextî, tenê wî wextî em dizanin û dikarín bêjin Rîsala Nûr karên xwe bi cîh anî.

Wextê wî ji min pirsî tu xelkê kîj bajarê Kurdistanê yî, min we dizanî ew pirsiyara mirovekî ye ku tiştekî li ser bajarê min nizane, lê derkevt ev yek ji wan aşiqên axê,  dar û berdên welatekî ye; bêna wî bê dîtina wê axê çi cara nehatiye û eşqa wî ew hilgirtiye bo hemû parçe,  dever, gund û şarên Kurdistanê, eşqa wî bo milletê xwe handerek bûye bo nasîna hemû çîn û tiwêjên kurdistané. Wî pir xelk nas dikir, navê geleka bo min rêz dikir, ew xelkén hevsaliyên min, lê min digot bo li sarê min mirovên wisa jî hene.

Ji dimahiyê de derket ku ew, zédetir ji min şarezayê bajarê min e, zêdetir ji min xelkê wî bajarî nas dike.

Lê mixabin herzû neumêdiyek li hizrên wî derket le hember ew mirovên wî nas dikirin, ew dûv bizava íslamî de ketibû deverên başûrê welatî, guhdar bûbû ku li wir zanayên mezin hene, lê dibêjin dengê daholê ji dûr ve xweş e, ev jî wisa bû, digot mixabin ev zana ne mîna zanayên kurdan bûn, ev zana ne ew in ku Rísala Nûrsî behis dikat, perwerdeya wan zanaya li Kurdistané çênebûbû, ev mirov namo bûn bi komelgeya Kurda, firçika wan bi kultura ereban, bi ax û nefesên ereban, bi tefsîr û ravekirdina hindek zanayên ereb ewên ku di bin nefesa rehperestiya erebî de hatine gorepana çewasekariyan, ew zanaya tenê bi Kurdí axaftin dikirin, lê ruhê wan, evîna wan, zanista wan jî ne li Kurdistanê hatibû pejirandin.

Ek terazû cem seydayî giring û bi qedir û pir buha bû, ew jî kî xizmeta milletê xwe dike, kî bi milletê xwe re ye, kî bo azadiya milletê xwe dixebite, ew xebitîn jî bi çi awayekí be ne giring e, giring encamên wê xebitînê ne, girîng millet bigehe armanca xwe, wê gavê, belê wê gavê em ê bên ba hev, û li ser acindeyên pêdivî yên berjewendiya berzên gelê me dikarin bi destê hevûdû bigirin, kar bikeyin bo jiyaneke pir li serwerî, jiyanek ku hemu gelên dunyayê bo xwe dixwazin.

Heke min navê hinek hevalên xwe got derkeft ew hevalên wî ne jî, derket ku girêdana wî ya bi wan hevalan ji girêdaniya min xurtir e jî.

Dem bi dem, saet bi saet ew mirov li ber çavén min mina ustoreyekî mezintir dibû.

Derket ku ew mirovekî herêmî niye, derket li hemû parçeyên dabirî yên welatê rojê serbazekî veşartî ye. Veşarîbûna wî mîna stêrkên asimana neveşarî bû.

Ronahiya hizr û dîtinên wî mîna agirê newrozê xwe di qutaye hemû kun û keleberên şax û zevî û  balaxaneyên kurdistanê. Ev serbazekî veşartî bû, lê siwênewarên kar u kirdewên wî li hemû erda diyar bûn.

Ek ji sîmayên nasîna min bi wî re pir rewneq dar bû, cara êkê min ew dî ew di niwêjê de bû, ez sekiním ta niwêja xwe tewaw kir. Cara duwê jî hee min ew dî ew di niwejê de bû, herdû carên malavayîkirdinî jî, ew di nimêjê de bû, lê berî du’a kirdinê bi xêranîna min kir, berí du’a kirdinê jî rabû min berê kir, pistî pirsîna min bo birîna du’a kirdinê got, ev du’ayeka mezintir e, tu hatí bi xêr û xoshî, tu here bi xêr û xohsî, herduk du’ayên xêr in, û bihayên mezin di wê werîn û herînê de ne. Hatin û çûn ji danistin û hizr û du’akirdiné pir buhatir in.

Evîn û işq û xosewistiya wî bo seydayê (Seîdê) Kurdî çi sinûr nebûn, lê

Digot; kul û birînên dilê min bo hejarî û nedarî û jêrdestî û nexoşiyên gelê me her gav min disewitîne. Çirîkew nalîna min di nav dilê min de ne, li nivêjan de li herîn û nerînan de, li xwarin û razanê de, li ders û ramanê de, li hemû sat û katan de ez hejar û mezlûmên gelê xwe dibînim. Ez ew zalima dibînim ku ciwan û xortên Kurda dişewitînin, pîr û pîrekên kurda dixene ser erdî, kerameta wan dişikînin, ew her ro, her dem, her saet namûsa Kurda bi naheq dirijînin.

Tu bêje min ta kengí dunya wisa bê dadwer dimîne?  Ta kengê Selahedîn ji qebra xwe ranabe? Ta kengê Rîsala Nûr bo me Kurdan bû nûr dimîne ?

Digot; kekê min bêhêvî nebe, ez wan peyva dibêjim ta tu têbigehî, ruhê Selahedinî, û meşxela Rîsala Nûr jî li dilé kurda hêlîn bo xwe kiriye, ew mîna ereb dibêjin rojek bo te ye, rojek jî bo me ye.

Berdeka avê teje bûye, sebra me hind pir e, hind dirêj e, lê hêza me jî bê dimahî ye, hêza me ji çiyayê Cûdî ve hatiye, ji gemiya hezretê Nûhî ve hatiye, ji sualên Nûrsî hatine, rik û kira dujmin û naheza çende mezin be, çendî qirêj be, nikare dawiyê li mílleté me bîne.

Em gelek in; ruhê me, dîndariya me, xebitîna me, pîroziya me, dîroka me, xewn û soz û, helwest û umêdên me ji kûrahiya dirokê de, ji kurahiya çiyayan de, ji ruhaniyeta zerdeşt û Îbrahim û Musa û Îsa û  Muhemed û Newresî ye.

Em Mezin in bi ruhê xwe, bi welaté xwe, bi hişyariya xwe, bi dînê xwe, bi xebitîn û xebata xwe, bi xwîna ew xortên ku bo azadiyê sêngên xwe dane ber gulle û qelxanên dujmina.

Bawer be xwebûna Seyda bê sinor bû. Çi sînor nebûn. Aramî û sekinîn û hêminya wî cihe sersurmanê bû, min dixwast êk ji sedê ji hêminîw arambûna wî min hebaye, min ew axaftin digot, her car min sohbeta wî dikir. 

Wî digot kekê min sênahiye, ew ronahiya Rîsala Nûr e, ew fêrbûn e, çend te bí çiyayan ra bi jor ve biçî aramiya te zêdetir dibe.

Çiya mirovî fêrî meziniyê dikin, fêrî aramgirtinê dikin, fêrî berxwedanê dikin.

Hindî min pirsiyar dikirin persivên wî amadebûn. Lê wî jî digot; heval pirsiyarên te bi dimahî nahên. Lê pirsiyarên te pir tirs in, tu çima natirsî ? Min jî digot :

Seyda ez tenê dipirsim, û tenê ji te jî dipirsim, digot êh belkî rojekê pirsiyarên te bi dimahî bên. Min jî got; ma bi dimahîhatina pirsiyara jî ne sekinîna hizr û bîrên mirova ye? Heke av li kortekê de sekinin ma ne xeter e? Digot; berê xwe bidê ew jî her pirsiyar in, lê rastî ez jî ji pirsiyara têr nabim, ewê ku pirsiyara neka fer nabe jî.

Gelek su’alên seydayê Kurdî jî bi pirsiyarên mezin despêkirine, û bi welamên mezin jî bi dimahî hatine.

Ek ji karén mezin yê seydayî xwedanî kirina xortên Kurd bû, ewên ku asiqê xwendin û zanistê ne. Çi bajarên Turka nebûn xortên kurda tê de nebin. Digot heke ez bizanim xortek ji ber birçîbûnê ya her hoyek din hebe nekare bixwîne dê agir cergê min disewitîne.Hawar dikir gelo bixwînin, ta niha jî em koreyin.

Ez mezlumiyetiya xwe bi çawên xwe nabînin, mezlumiyeta me çiyaya dihejîne, lê em ji ber nezanînê nizanin.

Herwisa hizra diçû dihat û digot, tu berê xwe bide, turka ên Osmanlî merce’yetek bo xwe çêkir, û desthilatdarî ji destê ereban derxist. Farisa bo xwe teşeyu’ína kirine mezheb û xwe ji ereba vekir. Ya ereba jî diyar e, tenê Kurd nezan bûn, nekarîbûn bo xwe merce’yetekê bo xwe çêbikin. Seydayé Kurdî ew daxuyanî dan, lê mexabin kesekî ji wî  fahm nekir, daxuyaniya wî ne bi axaftin bû, lê bi karkirin bû, wî su’a’ nivisin, runahiye wan su’a’an têra hemî çiyaye Kurdistané dikir, lê xelkê nexwendewar ji runahiyê ditirse, xwe cuda nekirin ta em bûn bende, ebdê xelkê, xizmetkarê xizmetkara.

Wextê zerdest hat Kurda bawerî pê neanî, ta çû nav farisada, pistî zivirî bi hêz Kurd hetin ser dínê wî.

Wexté Seîdê Kurdî jî hat reçeta xwe nûsîn, kesekî guhdariya wî nekir, lê turka guhdariya wî kir, ta ew bi hêz hatin Kurdistané su’aên wî jî ji rexekî dî de zivirîn, ji girtuxaneyên tirka hatin, berbest bo nebûn, çi perdek nebûn, nehêle tîşkên rişlê bigire, ew tişik mezin û, diyar û , pir ronahî bûn, lê Kurda nedidîtin, sed muxabin di wexté xwe de Kurd nekaribûn ji  Seîdé Kurdi îstifade bikin.

Car caran digot; evro min gelek got, devê min westiya ma tu têr nabî, û pirsyarên te jî bi dimahî nayên, bila em razên pirsiyarên xwe bo sibehê veşêre.

Her êk ji me li cihê xwe diçûn bin lihêfa xwe de, lê bêna min hin kurt bû min digut seyda pirsiyaré min hêsta ze’fin, digot tu çima naçí cem hevalên Nûbiharê, cem hevalên din, ew jî pir dizanin li ser dîroka me, li ser Seîdê Kurdî, li ser barudoxên vêderê.

Lê min bersiva wí nedida, dilê min bi axaftina wí neba têr nedibû, herbixwe digot, ez dizanim tu aciz bûyî, te navê vê suhbetkirinê digel kesekí din bikî.

Bi wexteki kim seburiya dilê min tenê bi wî dihat, lê ew ji pir kar û pir perpirî bû, nekar bû hemû wexta xwe bo min terxan bike.

Wexta ez gihaştim ewrûpa û min dimokrasiyeta ewrûpiya dît, gelek hizrên wî hatin bîra min.

Wî digot mixabin gelê me axaftinê nizane, zimanê axaftina Kurda tenê bi çek diaxive. Ma çi dibî heke em harikar bin bo armanceka netewî ya mezin, ez çima berî şoreş û berxudanê xelkê din bigirim, ev dixebitin em jî dixebitin, dujminê Kurda yek e, armanca me jí yek e, wextê ku me azadî berhem îna wî wextî em vedigerin bo hizr û rayedên milletê xwe, em ji milletê xwe dipirsin, her milletek bikaribe azadiya xwe bistîne dikare nunerên xiwe jî helbjêre.

Ew axaftin pir pêşve çûyî bûn. Piraniya xelkên Rojhelata navîn wisa nafikirin.

Hindek jî nuke ew qena’et bo çêdibin.

Wexta ez ketime rêka pir xetera yonanistanê gute min: Xwe ji bîr nekî, hege tu xwe ji bîr bikî milletê xwe jî ji bîr dikî. Herwiha digot; tu diçî bajarên xerîbiyê lê mixabin tu sefaretên Kurda nabînî, tu alayeka Kurda jî nabînî, kesek nabe liser te û ji bo te bersiva bide, ew rewş bo hemû Kurda wihaye, ji bo wê çendê dilê te pir dişewite, ez yeqînim firmêsik çavên te bernaden, ev pirs ya hemî mirovên hişyar û bi qedr û qîmet e. Hindek kes wan hizran nakin.

Ew axaftin cem min piçek xeyal bûn, min di dilê xwe de digot ew çi dibêje? Ez penaber im, min hizir nedikir ku ew roj dihên ku rastiya axaftin ên wî mina stêrkan li asmanê xo dixemlînin.

Ez ketim ewrupayê, min gelek xelk dîtin û gelek Kurd jî dîtin, axaftina Ereba, yên Tirka yên Ermeniya hemî hevdû bûn lê yên Kurda ne wisa bûn, yekî digot ez Îran im, ewê din jî digot ez xelkê Turkiyê me, yekî dî digot Îraq yan Surye.

Ew  cudayi li cem min gelek ecêb bû, min herdem digut çima? Ta axaftina seydayê Îzzedîn hatin bîra min, min zaní ku ew pirs tirsinake, pir mezin e.

Ez ketim rêka derbederiyê, bi avê û bi hishkatiyê ra min serê xwe hilgirt, û çûm, lê bi tenê nebûm, seyda bi suhbeta min dilé min geşbîn dikir û qet ji bîr nedikir ku bêjite min ''keko milletê me emanetî me ye, xwe ji bîr nekî, ewê xwe ji bîr bike milletê xwe jî ji bîr dike, ewê milletê xwe jî ji bîr bike ne mirov e, heke bêjnê jî mirov, ew mirovekî sivik e, li çi ciha oqire nagre, xudanê wî, kesek, wilatek jî tune. Mirov bi wilatê xwe bi warê xwe, bi hişyariya xwe rindin, ewên wisa nebin ew kirêt in û kes jî qazancê ji wan kesa nake, ewê bi milletê xwe jî bi xêr û pírozî nebe bo milletên din jî tiştek nabe, ew kesekî qirêj dibe.

Ewên ku xwîna wî helal kir ew kesên qirêj bûn, dardestên dagirkera bûn, ew dindar bin an jî bêdîn, kurd bin an jî ne kurd, ew tiştekî ji mirovatiyé fehim naken, buna mirovêm mîna Îzzedin Yildirim hertim dirkeke bo pêyên ev nahez û qirêjan, ew biçûk man, Îzzedîn Yildirim jî mezin, ew bûn bikuj, Îzzedin Yildirim jî bû şehîd, ew ketin ber ne’letên xelkê Kurd û xebatkarên wan, seyda jî di dilê me hemuya de ye, em hemû Ízzedîn Yildirim in.

Silav ji te re li roja li dayikbûne û li rojên jiyana pir li xêr û pîroziyên te re û li roja şehidbûna te jî re, û li roja rabûna te jî.

Tu nemird î, tu wijdana hemû ew mirovên ku te nas dikin.